Το περιβόητο επιτελικό κράτος του Κυριάκου Μητσοτάκη, οι αρμόδιοι φορείς και η τοπική αυτοδιοίκηση απέτυχαν παταγωδώς να τις προστατεύσουν από τον φρικτό θάνατο ύστερα από έκρηξη προπανίου.
Όσο περισσότερες πληροφορίες γίνονται γνωστές τόσο ζωντανεύουν οι θλιβερές αναμνήσεις από το έγκλημα των Τεμπών. Τα κοινά σημεία τους προκαλούν ανατριχίλα και αποδεικνύουν ότι το δόγμα «πάμε κι όπου βγει» δεν ίσχυε μόνο για τα τρένα της Ελλάδας, αλλά ακόμη και για ορισμένα από τα (πολυδιαφημισμένα ως) κορυφαία εργοστάσιά της.
Όπως αποδεικνύεται με το έγκλημα στο εργοστάσιο της Βιολάντα, κάθε επιχειρηματίας στη χώρα μπορεί να λαμβάνει όποιο μέτρο προστασίας κρίνει ο ίδιος απαραίτητο, να συνεργάζεται αρμονικά με τις αρχές για να λαμβάνει αδειοδοτήσεις και να πληρώνουν το βαρύ τίμημα οι εργαζόμενοι των 900 ευρώ. Στην εποχή του… ψηφιακού μετασχηματισμού, που διαφημίζει το Μέγαρο Μαξίμου, ακόμη και η ασφάλεια στον τομέα της επιχειρηματικότητας παραμένει θέμα σωστών γνωριμιών, ημετέρων και βορά για κάθε τυχάρπαστο που πλουτίζει χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.
Οργή και θλίψη προκαλεί επίσης το πινγκ πονγκ ευθυνών. Λίγες ώρες μετά το δυστύχημα το Documento επιχείρησε να λάβει απαντήσεις για την υπόθεση, που άρχισε να μοιάζει με γρίφο. Η υποστελεχωμένη Επιθεώρηση Εργασίας, το υπουργείο Ανάπτυξης, η Περιφέρεια Θεσσαλίας, η πυροσβεστική και η πολεοδομία ήταν οι αρχές και οι φορείς με τους οποίους εδώ και ημέρες προσπαθούμε να βγάλουμε άκρη. Ο ένας πετά ανερυθρίαστα την ευθύνη στον άλλον, όπως ακριβώς συνέβη δηλαδή με τα Τέμπη.
Το αυθαίρετο υπόγειο
Το υπόγειο του εργοστασίου Τρικάλων της Βιολάντα ΑΕ, απ’ όπου ξεκίνησε ο σπινθήρας της τραγωδίας, ήταν αυθαίρετο. Κι όμως, το 2007 και το 2011 υπέγραψε τη σχετική μελέτη ο νυν υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου. Τότε ήταν ηλεκτρολόγος μηχανικός του έργου, «επιβλέπων» μάλιστα, δεν όφειλε άραγε να γνωρίζει, ειδικά εφόσον από εκεί περνούσαν οι σωληνώσεις του προπανίου; Ο ίδιος, με βάση τις αρμοδιότητές του και όπως παραδέχτηκε ρητά απαντώντας στο Documento, είχε συνυπογράψει και τις μελέτες ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, καυσίμου αερίου, θέρμανσης, ενεργητικής και παθητικής πυροπροστασίας, ενώ στη συνέχεια προχώρησε και στον έλεγχο αυτών.
Από την πλευρά του ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός υπέγραψε δύο φορές, το 2011 και το 2020, τις άδειες λειτουργίας και ανανέωσης λειτουργίας του επίμαχου εργοστασίου. Και μάλιστα το 2020, παρότι οι αρμόδιες υπηρεσίες της περιφέρειας είχαν ήδη διαπιστώσει σε αυτοψία πως οι δεξαμενές του προπανίου βρίσκονταν πολύ κοντά στον χώρο του εργοστασίου (πιο κοντά απ’ ό,τι προβλέπει ο νόμος). Το πρόβλημα, σύμφωνα με τις πληροφορίες του ρεπορτάζ, δεν διορθώθηκε ποτέ.
Το Documento ανασυνθέτει τα στοιχεία της τραγωδίας όπως ξεδιπλώθηκαν σε βάθος χρόνου από την ίδρυση της μονάδας. Την Παρασκευή το documentonews.gr αποκάλυψε ότι το εργοστάσιο λειτούργησε το 2007 με άδεια που είχε υπογράψει ο ελεύθερος επαγγελματίας τότε ηλεκτρολόγος μηχανικός Δ. Παπαστεργίου, ο οποίος ήταν παράλληλα αντιδήμαρχος Έργων στον Δήμο Τρικκαίων, δηλαδή ήδη είχε πολιτικό ρόλο. Ο Παπαστεργίου σε ανάρτησή του την ίδια μέρα απάντησε ότι «μόνο το 2007» ασχολήθηκε με τις «ηλεκτρομηχανολογικές μελέτες τμήματος της επιχείρησης» και «συνέχισαν στην πορεία άλλοι συνάδελφοι μηχανικοί».
Το ψέμα Παπαστεργίου
Το ίδιο το ρεπορτάζ διέψευσε τον Δ. Παπαστεργίου, βάσει στοιχείων που αποκάλυψε το documentonews. Ο ίδιος, με υπεύθυνη δήλωσή του προς την αρμόδια για την αδειοδότηση Διεύθυνση Ανάπτυξης της Περιφέρειας Θεσσαλίας, δηλώνει: «Ανέλαβα την επίβλεψη λειτουργίας και συντήρησης του μηχανολογικού εξοπλισμού» της Βιολάντα. Αλλά και οι υπογραφές του σε τοπογραφικά σχέδια του 2011 τεκμηριώνουν ότι δεν είπε την αλήθεια, αφού η αρμοδιότητά του, ως επιβλέποντος μάλιστα, εξακολούθησε πέραν του 2007.
Αν κοιτάξει κανείς το τοπογραφικό διάγραμμα της «προς ανέγερση» βιοτεχνίας που συνυπέγραψε ο Δ. Παπαστεργίου, θα δει ότι δεν υπάρχει υπόγειο. Ρωτήσαμε τον νυν υπουργό γιατί συνυπέγραψε μελέτη με αυθαίρετο υπόγειο. Επίσης, πώς δεν γνώριζε την ύπαρξη αυτού, αφού ήταν μελετητής των ηλεκτρομηχανικών εγκαταστάσεων που περνούσαν από το υπόγειο; Δεν μας απάντησε. Δεν διέψευσε επίσης ρητά, όπως ζητήσαμε, τις διαρροές ότι δεν υπήρχαν μανόμετρα και ηλεκτροβάνες στις αρχικές εγκαταστάσεις, για τις οποίες ο ίδιος ήταν υπεύθυνος.
Το σημαντικότερο ίσως: μας απέστειλε το πιστοποιητικό ενεργητικής πυροπροστασίας που είχε εκδώσει τότε η πυροσβεστική, για να πιστοποιήσει πως όλα έγιναν όπως πρέπει. Όμως το ζήτημα εδώ δεν βρίσκεται στην ενεργητική, αλλά στη λεγόμενη «παθητική» πυροπροστασία. Αυτή για την οποία η πυροσβεστική και όλοι οι αρμόδιοι φορείς θα αποδέχονταν τη μελέτη του Δ. Παπαστεργίου, χωρίς να μπορούν να ελέγξουν τις υπόγειες σωληνώσεις. Ειδικότερα, οι υπάλληλοι της πυροσβεστικής διενεργούν αυτοψία για να διαπιστώσουν αν τηρούνται οι αποστάσεις ασφαλείας των δεξαμενών και αν υπάρχουν τα προβλεπόμενα συστήματα (π.χ. ανιχνευτές αερίου, βαλβίδες shut-off, καταιονητήρες). Ωστόσο για την ποιότητα της υπόγειας σωλήνωσης (π.χ. αν έχει καθοδική προστασία) βασίζονται και αυτοί στη βεβαίωση του μηχανικού.
Ευθύνες και ερωτήματα
Με δεδομένο ότι οι σωληνώσεις βρέθηκαν διαβρωμένες (να σημειωθεί πως ο Δ. Παπαστεργίου απαντά ότι «ήλεγξε όλα τα προβλεπόμενα συστήματα πυροπροστασίας»), «η έρευνα των αρχών θα στραφεί σε δύο σημεία», όπως εξηγούν ειδικοί πραγματογνώμονες που μίλησαν στο Documento: «Στην αρχική τοποθέτηση, αν δηλαδή ο μηχανικός που υπέγραψε την ολοκλήρωση του έργου βεβαίωσε ψευδώς ότι υπήρχε προστασία. Και στη συντήρηση: Αν ο υπεύθυνος τεχνικός ασφαλείας ή ο μηχανικός παρέλειψε να ελέγξει τη διάβρωση τα τελευταία χρόνια».
Οπως επισημαίνουν οι πραγματογνώμονες, αν και η πολεοδομία ελέγχει τη συμβατότητα της εγκατάστασης με τις πολεοδομικές διατάξεις, «δεν ελέγχει τις σωληνώσεις. Η πολεοδομία δεν κατεβαίνει στο χαντάκι για να ελέγξει αν ο σωλήνας έχει καθοδική προστασία ή αν η κόλληση είναι καλή. Αυτό θεωρείται “εσωτερική μηχανολογική εγκατάσταση” και την ευθύνη την έχει αποκλειστικά ο επιβλέπων μηχανολόγος». Επομένως και πάλι οι αρχές θα έπρεπε να εμπιστευτούν «τυφλά» τη μελέτη του νυν υπουργού Παπαστεργίου. Στη διάρκεια έκδοσης της άδειας η πολεοδομία «δέχεται τη μελέτη, αλλά η ουσιαστική έγκρισή της και ο έλεγχος της εφαρμογής της ανήκει στη Διεύθυνση Ανάπτυξης της Περιφέρειας». Ως προς το πιστοποιητικό πυροπροστασίας, «η Πολεοδομία εμπιστεύεται την πυροσβεστική» (με τη σειρά της εμπιστεύεται τον μελετητή!).
Οι «τυφλές» σωληνώσεις
Ακόμη, ως προς τις διελεύσεις των σωληνώσεων, «αν η σωλήνωση μπήκε στο υπόγειο με τρόπο που παραβιάζει τον κτιριοδομικό κανονισμό (π.χ. χωρίς προστατευτικό περίβλημα ή χωρίς στεγάνωση της διέλευσης), η πολεοδομία θα μπορούσε να έχει ευθύνη μόνο αν αυτό ήταν εμφανές στην αρχική αυτοψία». Όπως διευκρινίζουν: «Συνήθως όμως, οι υπόγειες σωληνώσεις καλύπτονται με χώμα πριν από την τελική αυτοψία, οπότε η ευθύνη μετακυλίεται στον μηχανικό που υπέγραψε την επίβλεψη».
Ακόμη ένα ερώτημα είναι, όπως αναφέρουν, «πότε έγινε η τελευταία μέτρηση δυναμικού και δοκιμή στεγανότητας», αφού οι υπόγειες σωληνώσεις είναι «τυφλές». Δεν υπάρχει δηλαδή άλλος τρόπος για να ελέγξει κανείς «αν σαπίζουν οι σωλήνες (άσκηση πίεσης με άζωτο, μανόμετρο για μέτρηση πίεσης και τυχόν πτώση της πίεσης αυτής)».
Τέλος, σημαντικό είναι και «αν υπάρχει στο “βιβλίο συντήρησης” καταγεγραμμένη μέτρηση του ηλεκτρικού δυναμικού του σωλήνα τους τελευταίους 12-24 μήνες». «Έγινε δοκιμή στεγανότητας υπό πίεση (pressure test) όπως επιβάλλει η νομοθεσία;» αναρωτιούνται.
Ταυτόχρονα, όπως διακρίνεται και στο τοπογραφικό διάγραμμα που έχει στη διάθεσή του το Documento, ήδη υπάρχουν στα σχέδια που υποβλήθηκαν στην περιφέρεια το 2011 οι δεξαμενές υγραερίου. Είναι δηλαδή απολύτως βέβαιο πως από το 2011 γνώριζε η Περιφέρεια Θεσσαλίας ότι στην εγκατάσταση υπήρχαν δεξαμενές προπανίου.
Οι ευθύνες Αγοραστού
Τον Σεπτέμβριο του 2013 η Διεύθυνση Ανάπτυξης της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων, που υπάγεται στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, χορήγησε στη Βιολάντα για τις εγκαταστάσεις στο 6ο χιλιόμετρο Εθνικής Οδού Τρικάλων – Καρδίτσας άδεια λειτουργίας «του υπάρχοντος μηχανολογικού εξοπλισμού». Επιπλέον, δόθηκε άδεια εγκατάστασης «για κτιριακή επέκταση κατά παρέκκλιση – νομιμοποίηση κτισμάτων και μηχανολογική επέκταση της βιοτεχνίας». Στο σχετικό έγγραφο αναφέρονται τρεις δεξαμενές υγραερίου χωρητικότητας 5 κ.μ. η καθεμία. Οι παραπάνω άδειες ανανεώθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2015 και τον Απρίλιο του 2017. Και στις τρεις αδειοδοτήσεις γινόταν λόγος για δεξαμενές υγραερίου.
Η ευθύνη της Περιφέρειας Θεσσαλίας, πάλι επί ημερών Αγοραστού, γιγαντώνεται μετά την αποκάλυψη εγγράφου με ημερομηνία 17 Φεβρουαρίου 2020 από τη Διεύθυνση Ανάπτυξης της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων για το εργοστάσιο της Βιολάντα. Ο αρμόδιος προϊστάμενος διαπίστωσε «τη μη συμβατότητα της λειτουργίας της βιοτεχνίας όσον αφορά την τοποθέτηση των δεξαμενών δύο υπόγειων δεξαμενών 9.000 λίτρων σε απόσταση μικρότερη των 3 μέτρων από τα όρια ιδιοκτησίας και την τοποθέτηση δύο υπέργειων δεξαμενών 5.000 λίτρων και 9.000 λίτρων σε απόσταση μικρότερη των 7,5 μέτρων από τα όρια ιδιοκτησίας σύμφωνα με τις αποστάσεις που προβλέπεται στην ΥΑ Αριθμ. Δ3/14858/93 /ΦΕΚ 477 Β΄)».
Το συμπέρασμα είναι ότι κάτι δεν πήγαινε καλά με τις δεξαμενές υγραερίου σχεδόν έξι χρόνια πριν από την τραγωδία. Ωστόσο, αντί για ενδελεχή έρευνα, η Περιφέρεια Θεσσαλίας δύο μέρες αργότερα εκδίδει νέο έγγραφο με ισχύ μέχρι 19/2/2022 και τίτλο «Χορήγηση άδειας λειτουργίας με προθεσμία για τεχνική ανασυγκρότηση (με την επαναποτοθέτηση δεξαμενών υγραερίου σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία)».
Το Documento επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Κ. Αγοραστό, ενώ του έστειλε και την παραπάνω διαπιστωτική πράξη. Αν και τη γνώριζε, προχώρησε σε αδειοδότηση. Δεν λάβαμε απάντηση.
Το Documento επικοινώνησε και με τον προϊστάμενο που υπέγραψε τα περισσότερα από τα παραπάνω έγγραφα. Αρχικά ισχυρίστηκε ότι δεν θυμάται γιατί είχε αναφερθεί η «μη συμβατότητα» των δεξαμενών στη διαπιστωτική του πράξη και ακολούθως υποστήριξε ότι «μάλλον είχε να κάνει με χωροταξικά ζητήματα».
Η απάντηση του Δημήτρη Παπαστεργίου
«Ως Ηλεκτρολόγος Μηχανικός συμμετείχα το 2007 στην έκδοση οικοδομικής άδειας της Βιολάντα. Συγκεκριμένα εκπόνησα τις μελέτες ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, καυσίμου αερίου, θέρμανσης, καθώς και ενεργητικής και παθητικής πυροπροστασίας. Όλες οι ανωτέρω μελέτες εγκρίθηκαν από τις αρμόδιες αρχές. Ειδικότερα, οι μελέτες πυροπροστασίας περιείχαν όλα τα τεχνικά χαρακτηριστικά που απαιτούνται και εγκρίθηκαν από την Πυροσβεστική Υπηρεσία, γεγονός που αποτυπώνεται στα σχετικά έγγραφα του 2007, με τα οποία διαβιβάζεται ρητά η έγκριση των υποβληθεισών μελετών. Βάσει των εγκρίσεων αυτών εκδόθηκε η οικοδομική άδεια.
Κατασκευαστικά, το 2011, μετά τη φάση ολοκλήρωσης της μεταλλικής αναδρομής, όφειλα να ελέγξω
–μεταξύ άλλων– όλα τα προβλεπόμενα συστήματα πυροπροστασίας όπως τους ανιχνευτές μίγματος υγραερίου, τις σωληνώσεις και τις δεξαμενές. Η Πυροσβεστική υπηρεσία, μετά από αυτοψία όπου βρήκε τα πάντα σύμφωνα με τις μελέτες και τη νομοθεσία, εξέδωσε το αριθμ. Πρωτ. 2221 Φ. 701.4 πιστοποιητικό ενεργητικής πυροπροστασίας. Στη συνέχεια εκδόθηκε η αριθμ. Πρωτ. ΔΑ/ Φ 14.965/ 445 άδειας λειτουργίας. Την ίδια χρονιά αναθεωρήθηκε η οικοδομική άδεια, ως προς την εσωτερική διαρρύθμιση και τις όψεις».
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου