Η λήξη του ιρανικού προγράμματος πολιτικής πυρηνικής ενέργειας είναι το σημαντικότερο σημείο των συνομιλιών που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Doha, στο Κατάρ, λόγω των ανησυχιών ότι το Ιράν μπορεί να κατασκευάσει ατομική βόμβα.
Σχεδόν 460 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου, πολύ πιθανό θαμμένα κάτω από τα ερείπια των εργαστηρίων στο Isfahan και το Natanz, επαρκούν για την κατασκευή περίπου δέκα πυρηνικών κεφαλών.Πέρα από τα Στενά του Hormuz, η λήξη του ιρανικού προγράμματος πολιτικής πυρηνικής ενέργειας αποτελεί το σημαντικότερο σημείο των συνομιλιών που διεξάγονται στην Doha στο Κατάρ μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, λόγω των ανησυχιών για το ενδεχόμενο μετατροπής του σε στρατιωτικές χρήσεις και, συνεπώς, ότι το Ιράν θα μπορούσε ουσιαστικά να αποκτήσει ατομική βόμβα.
Η προσοχή των ΗΠΑ δεν επικεντρώνεται μόνο στον εμπλουτισμό του ουρανίου, αλλά και στις ικανότητες του Ιράν να προμηθεύεται την πρώτη ύλη, δηλαδή το UOC (Uranium Ore Concentrate, συμπύκνωμα μεταλλεύματος ουρανίου ή “yellowcake”, δηλαδή σκόνη ουρανίου που δεν είναι εμπλουτισμένη αλλά ήδη αλεσμένη και συμπυκνωμένη), και να το αποθηκεύει ώστε στη συνέχεια να το μετατρέπει στο Ισφαχάν και να το εμπλουτίζει.
Αλλά ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι παραγωγοί ουρανίου και από ποιους το έχει αγοράσει το Ιράν;
Πόσο απέχει από τη βόμβα;
Η Corriere della Serra το συζήτησε με τον Stefano Monti, πρόεδρο της Ιταλικής Ένωσης Πυρηνικής Ενέργειας (AIN), πρώην υπεύθυνο του προγράμματος προηγμένων αντιδραστήρων του IAEA.
Ορυχεία ουρανίου
Στην ερώτηση αν το Ιράν έχει ορυχεία ουρανίου, ο Monti απάντησε: «Ναι, και οι προβλεπόμενοι πόροι ανέρχονται σε 9.800 τόνους.
Το Ιράν ισχυρίζεται ότι έχει ανακαλύψει μεγαλύτερα κοιτάσματα και σχεδιάζει να ανοίξει έξι νέα ορυχεία, αλλά η πραγματικά εκμεταλλεύσιμη ποσότητα παραμένει αβέβαιη.
Το 2023 το Ιράν άνοιξε το ορυχείο Narigan, με 650 τόνους ανακτήσιμου ουρανίου, επαρκείς για πάνω από 50 όπλα.
Το ορυχείο Jang e Sar ξεκίνησε την κατασκευή το 2023, με εκτιμώμενη διάρκεια 30 μηνών, αλλά χωρίς τρέχουσες εκτιμήσεις για τα αποθέματα.
Το Narigan είναι σε λειτουργία από τον Μάιο του 2024, ενώ το Jang e Sar βρίσκεται ακόμη σε προπαρασκευαστικό στάδιο τον Ιούλιο του 2024.
Το Ιράν έχει επεκτείνει τις δραστηριότητες στο Saghand, αλλά η επίδραση στον εφοδιασμό ουρανίου είναι περιορισμένη λόγω της φύσης των κοιτασμάτων.
Συνολικά, η επέκταση παρέχει περιορισμένες ποσότητες ουρανίου, ανεπαρκείς για αντιδραστήρες μεγάλης κλίμακας».
Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι παραγωγοί ουρανίου;
Σύμφωνα με τον Monti, «το Καζακστάν είναι μακράν ο μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως, με το 43% της παγκόσμιας παραγωγής.
Η παραγωγή του Καζακστάν το 2022 ήταν μεγαλύτερη από τη συνδυασμένη παραγωγή Καναδά, Ναμίμπιας, Αυστραλίας και Ουζμπεκιστάν, που ήταν οι: δεύτερος, τρίτος, τέταρτος και πέμπτος μεγαλύτεροι παραγωγοί εκείνη τη χρονιά.
Μόνο έξι χώρες αντιπροσώπευσαν το 90% της παγκόσμιας παραγωγής ουρανίου το 2022 και εννέα χώρες το 99%, με τη Ρωσία, τον Νίγηρα, την Κίνα και την Ινδία να είναι αντίστοιχα ο έκτος, έβδομος, όγδοος και ένατος μεγαλύτερος παραγωγός.
Η Αυστραλία κυριαρχεί στα παγκόσμια αποθέματα, με το 28% του συνολικού αξιοποιήσιμου ουρανίου με κόστος κάτω από 130 δολάρια το κιλό και το 24% των εντοπισμένων αποθεμάτων με κόστος κάτω από 260 δολάρια».
Ποιο ουράνιο έχει χρησιμοποιήσει μέχρι τώρα το Ιράν;
«Μέχρι τώρα για τις δραστηριότητες εμπλουτισμού το Ιράν πιθανότατα έχει χρησιμοποιήσει κυρίως το yellowcake (UOC, Uranium Ore Concentrate) που εισήχθη από τη Νότια Αφρική τις δεκαετίες ’70/’80, συγκεκριμένα 531 τόνους που αντιστοιχούν σε 450 τόνους μεταλλικού ουρανίου, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων έχει ήδη μετατραπεί σε UF6 (αέριο) στο εργοστάσιο του Ισφαχάν (UCF, Uranium Conversion Facility) εδώ και πολύ καιρό.
Οι κύλινδροι όπου αποθηκεύεται το UF6 έχουν σε μεγάλο βαθμό παραμείνει εκεί, λόγω της χαμηλής κατανάλωσης για εμπλουτισμό» ανέφερε το πρώην στέλεχος της IEA και πρόσθεσε:
«Επίσης από τη Ρωσία, από την οποία αγόρασε νόμιμα παρτίδες φυσικού ουρανίου με αποστολές εγκεκριμένες στο πλαίσιο της συμφωνίας για τα πυρηνικά του 2015 (JCPOA).
Για παράδειγμα, στις αρχές του 2017 η Μόσχα παρέδωσε στο Ιράν περίπου 130 τόνους yellowcake ως αντιστάθμισμα για την εξαγωγή ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου στο εξωτερικό».
Μπορεί να το αγοράσει από άλλες χώρες;
Σύμφωνα με τον Monti, «στα τέλη Απριλίου του 2024, η γαλλική εφημερίδα Africa Intelligence (A.I.) ανέφερε ότι το Ιράν διαπραγματευόταν με τον Νίγηρα.
Άλλες πηγές δείχνουν ότι οι διαπραγματεύσεις είχαν ολοκληρωθεί έως τον Φεβρουάριο του 2024.
Οι ποσότητες θα ήταν (ή ήταν) επαρκείς για περίπου 30 πυρηνικά όπλα.
Τους μήνες που ακολούθησαν την είδηση της αρχικής συμφωνίας για εφάπαξ αγορά, αναφέρθηκε επίσης ότι το Ιράν ενδιαφέρεται για την εξόρυξη ορυκτών στον Νίγηρα και ότι ο Νίγηρας φαίνεται ανοιχτός σε αυτή την πιθανότητα.
Η στρατιωτική κυβέρνηση του Νίγηρα αφαίρεσε τις άδειες εξόρυξης ουρανίου από δυτικές εταιρείες και άρχισε να δέχεται προσφορές από τη Ρωσία, την Κίνα και το Ιράν.
Τα νέα διαθέσιμα κοιτάσματα του Νίγηρα περιλαμβάνουν το τεράστιο κοίτασμα Imouraren, που εκτιμάται σε 200.000 τόνους ουρανίου, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο ανησυχητικό το ενδιαφέρον του Ιράν για την απόκτηση του ορυχείου.
Εάν το Ιράν έπαιρνε άδεια να εξορύξει το ένα πέμπτο των κοιτασμάτων, δηλαδή 40.000 τόνους ουρανίου, θα επρόκειτο για ποσότητα αρκετή ώστε να τροφοδοτήσει πέντε πυρηνικούς αντιδραστήρες για σαράντα χρόνια• ωστόσο, είναι απίθανο ο Νίγηρας να παραχωρήσει τόσο μεγάλο ποσοστό σε έναν μόνο αγοραστή.
Επιπλέον, αυτός ο υπολογισμός δεν λαμβάνει υπόψη τις απώλειες στις διαδικασίες και το γεγονός ότι το Ιράν δεν διαθέτει ούτε κατά διάνοια την ικανότητα μετατροπής και εμπλουτισμού ουρανίου που απαιτείται για να αξιοποιήσει αυτή την ποσότητα φυσικού ουρανίου».
Ποιο ουράνιο χρειάζεται για να κατασκευαστεί η ατομική βόμβα;
«Το UF6, δηλαδή το εξαφθοριούχο ουράνιο, ένα αέριο που χρησιμοποιείται κυρίως στις εγκαταστάσεις μετατροπής και εμπλουτισμού ουρανίου για την παραγωγή καυσίμου που προορίζεται για πυρηνικούς αντιδραστήρες, αλλά και για στρατιωτικούς σκοπούς: είναι το αέριο που εμπλουτίζεται μέσω φυγοκέντρησης».
Αλλά, σε ποιο επίπεδο εμπλουτισμού έχει φτάσει το Ιράν και ποιο απαιτείται για να κατασκευαστεί η ατομική βόμβα;
«Το Ιράν έχει φτάσει σε επίπεδο εμπλουτισμού 60% και για την κατασκευή πυρηνικού όπλου το ουράνιο πρέπει να φτάσει περίπου στο 90%.
Χρειάζονται λίγες εβδομάδες για να φτάσει κανείς σε αυτό το όριο.
Όμως ήδη πάνω από το 20% θεωρείται υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο και για αυτό τον λόγο σε διεθνές επίπεδο έχει συμφωνηθεί να τεθεί όριο εμπλουτισμού στο 20%» καταλήγει ο Monti.
www.bankingnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου