Tον Νοέµβριο του 2018 οι Anonymous τράβηξαν την κουρτίνα µιας δραστηριότητας που µέχρι τότε εξελισσόταν µακριά από τα φώτα της δηµοσιότητας. Κοµµάτι του παζλ των αποκαλύψεων που ακολούθησαν ήταν και ο σηµερινός εξ απορρήτων του Αλέξη Τσίπρα πανεπιστηµιακός Νίκος Μαραντζίδης.
Πώς όµως συνδέθηκε το όνοµα µε µια «αόρατη αλυσίδα εντολών»; Ας πάρουµε τα πράγµατα από την αρχή.
Στο στόχαστρo των Anonymous βρέθηκε τότε η βρετανική Integrity Initiative (Πρωτοβουλία Ακεραιότητα), µια οργάνωση που διακήρυττε ότι υπερασπίζεται τη δηµοκρατία απέναντι στην παραπληροφόρηση. Όσα αποκαλύφθηκαν όµως έδιναν µια διαφορετική εικόνα.
Πίσω από τον τίτλο της ΜΚΟ διαγραφόταν ένας µηχανισµός που συνδεόταν µε το Φόρεϊν Οφις και χρηµατοδοτούνταν από το ίδιο το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών, γεγονός που η ίδια η Integrity Initiative παραδέχτηκε αργότερα.
Με σηµαία την ανάσχεση της ρωσικής επιρροής, η Βρετανία είχε αναπτύξει σε ολόκληρη την Ευρώπη ένα πλέγµα συνεργατών που εκτεινόταν από τον ακαδηµαϊκό χώρο µέχρι τα ΜΜΕ. Σκοπός δεν ήταν απλώς η παραγωγή αναλύσεων ή η καταγραφή φαινοµένων παραπληροφόρησης.
Πραγµατικός στόχος, σύµφωνα µε όσα αποκαλύφθηκαν, ήταν η διαµόρφωση ενός δικτύου ικανού να επηρεάζει τον δηµόσιο διάλογο και να παρεµβαίνει σε κρίσιµες πολιτικές εξελίξεις.
Οι οµάδες αυτές δεν λειτουργούσαν αυτόνοµα. Η τακτική των επιµέρους οµάδων εµφανίζεται να συντονίζεται µέσω της Integrity Initiative, µε τις κατά τόπους βρετανικές πρεσβείες να δίνουν εντολές για τον τρόπο µε τον οποίο θα αναπτύσσουν τη δράση τους στις χώρες όπου δραστηριοποιούνταν.
Παρέµβαση στην Ισπανία
Το πώς λειτουργούσε στην πράξη αυτός ο µηχανισµός φάνηκε ξεκάθαρα στην Ισπανία. Εκεί η Integrity Initiative εµφανίζεται να συµµετέχει σε οργανωµένη εκστρατεία κατά του διορισµού του πρώην στρατιωτικού Πέδρο Μπάνιος στην Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας.
Μέσα από συντονισµένη κινητοποίηση µέρους των ισπανικών ΜΜΕ επιχειρήθηκε να ανατραπεί µια κυβερνητική επιλογή στο όνοµα της αντιµετώπισης του «ρωσικού κινδύνου», αναδεικνύοντας έναν ρόλο που, σύµφωνα µε τους επικριτές της, ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια µιας απλής πρωτοβουλίας ενηµέρωσης και ανάλυσης.
Το διακύβευµα δεν ήταν η δηµοσιογραφική κριτική απέναντι στη ρωσική επιρροή, αλλά η διαµόρφωση εξελίξεων µέσα από συντονισµένες µιντιακές παρεµβάσεις.
Η επιχείρηση «Ελλάδα»
Το 2017 η Ελλάδα αναδείχτηκε σε χώρα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την Integrity Initiative. Στα εσωτερικά κείµενα της οργάνωσης αναφέρεται ως µια χώρα που λόγω πολιτικής και οικονοµικής αστάθειας αλλά και ιδιαίτερων ιστορικών συνθηκών θεωρούνταν ιδιαίτερα ευάλωτη στη ρωσική επιρροή και στις επιχειρήσεις παραπληροφόρησης.
Για τον σκοπό αυτό η οργάνωση φέρεται να έστησε στην Ελλάδα ένα σχήµα µε δύο διακριτές οµάδες αµφότερες υπό τον συντονισµό του Λονδίνου. Η µία οµάδα είχε ως βάση τη Θεσσαλονίκη και αναπτύχθηκε κυρίως από µέλη της πανεπιστηµιακής κοινότητας. Τα ίχνη της Integrity Initiative φαίνεται να φτάνουν στο ΑΠΘ.
Στα έγγραφα των Anonymous γίνεται αναφορά σε ακαδηµαϊκή µελέτη που εξετάζει τον τρόπο µε τον οποίο ελληνικά ΜΜΕ διαχειρίστηκαν την υπόθεση της δηλητηρίασης του πρώην Ρώσου διπλού πράκτορα Σεργκέι Σκριπάλ στη Βρετανία το 2018, γεγονός που προκάλεσε σοβαρή διπλωµατική σύγκρουση µεταξύ ∆ύσης και Ρωσίας.
Η µελέτη φέρει την υπογραφή του διδάσκοντος του τµήµατος ∆ηµοσιογραφίας του ΑΠΘ Παναγιώτη Πασχαλίδη και δηµοσιεύτηκε στην επίσηµη ιστοσελίδα της Integrity Initiative, γεγονός που καταδεικνύει τη σύνδεση του συγκεκριµένου ερευνητικού έργου µε το δίκτυο της οργάνωσης.
Όταν το Documento επικοινώνησε µαζί του, ο Π. Πασχαλίδης δήλωσε ότι δεν είχε γνώση της διαρροής των εγγράφων στα οποία γινόταν αναφορά στο όνοµά του.
Το παρατηρητήριο
Τα διαρρεύσαντα έγγραφα αποκαλύπτουν και ένα δεύτερο, πιο οργανωµένο σκέλος δραστηριότητας, που συνδέεται µε το Πανεπιστήµιο Μακεδονίας και ένα σχέδιο δηµιουργίας µηχανισµού παρακολούθησης των µέσων ενηµέρωσης και της κοινής γνώµης µέσω της ίδρυσης Παρατηρητηρίου ΜΜΕ.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα πρόσωπο που επανέρχεται διαρκώς στις αναφορές της οργάνωσης: ο Νίκος Μαραντζίδης. Η παρουσία του στα έγγραφα της Integrity Initiative δεν περιορίζεται σε µια απλή αναφορά ονόµατος. Στις 14 ∆εκεµβρίου 2017 πρόσωπο που συνδέεται µε την οργάνωση συναντάται στην Αθήνα µε τη Σίσσυ Αλωνιστιώτου και τον δηµοσιογράφο της «Καθηµερινής» Ηλία Μαγκλίνη.
Στην αναφορά που ακολουθεί οι δύο δηµοσιογράφοι µαζί µε τον Ν. Μαραντζίδη εµφανίζονται να δέχονται επιθέσεις από δεξιό έντυπο και να χαρακτηρίζονται «προδότες».
Στο ίδιο κείµενο ο συντάκτης µεταφέρει τις απόψεις του Ν. Μαραντζίδη για τη ρωσική επιρροή στην Ελλάδα και ειδικότερα για τον ρόλο του Ιβάν Σαββίδη. «Ο Νίκος (σ.σ.: Μαραντζίδης) πιστεύει ότι (σ.σ.: ο Σαββίδης) είναι απεσταλµένος του Πούτιν. Ο ρόλος του Σαββίδη είναι να προετοιµάσει το έδαφος για την επέκταση της Ορθόδοξης Εκκλησίας και κατ’ επέκταση του ρωσικού ελέγχου στην Ελλάδα».
Σύµφωνα µε τον συντάκτη του εγγράφου, «η ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία διαθέτει µοναστήρια κοντά στη Θεσσαλονίκη τα οποία παρέχουν οικονοµική βάση για τις επιχειρήσεις τόσο του Σαββίδη όσο και ρωσικού ενδιαφέροντος στην περιοχή».
Ο Μαραντζίδης ζητά €25.000
O συντάκτης της αναφοράς παρουσιάζει τον Ν. Μαραντζίδη ως το κατάλληλο πρόσωπο για να αναλάβει πιο οργανωµένη δράση απέναντι σε αυτό που η Integrity Initiative θεωρούσε ρωσική προπαγάνδα. Ως λύση προτείνει τη χρηµατοδότησή του για τη δηµιουργία «παρατηρητηρίου προπαγάνδας», σηµειώνοντας ότι ο Ν. Μαραντζίδης ζητά 25.000 ευρώ ετησίως για τη λειτουργία του.
Στην ίδια αναφορά επισηµαίνεται ότι η Σ. Αλωνιστιώτου και ο Ηλ. Μαγκλίνης εµφανίζονται πρόθυµοι να συναντηθούν µαζί του, ενώ ο Ν. Μαραντζίδης περιγράφεται ως πανεπιστηµιακός που έχει κατά καιρούς διατυπώσει θέσεις που αµφισβητούν τις δυνατότητες πολιτικής επικράτησης της Ν∆, παραµένοντας ωστόσο σε µεγάλο βαθµό εκτός έντονης δηµόσιας κριτικής.
Λίγους µήνες αργότερα τα έγγραφα καταγράφουν διαφορετική εικόνα. Σε αναφορά που αφορά προγραµµατισµένη συνάντηση στην οικία της Σ. Αλωνιστιώτου στην Αθήνα, τον Ιούνιο του 2018 αναφέρεται: «Ο Νίκος αισθάνεται προδοµένος και έχει µετακινηθεί γράφοντας άρθρα που υποστηρίζουν τον ΣΥΡΙΖΑ».
Η σύµβαση του Μαρτίου 2018
Τον Μάρτιο του 2018, η ιδέα ενός παρατηρητηρίου φαίνεται να αποκτά πιο συγκεκριµένη µορφή. Ανάµεσα στα έγγραφα που διέρρευσαν περιλαµβάνεται σύµβαση µε ηµεροµηνία 13 Μαρτίου 2018, η οποία υπογράφεται µεταξύ του βρετανικού Institute for Statecraft και του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας, µε εκπρόσωπο τον Ευτύχιο Σαρτζετάκη από το τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών.
Το Institute for Statecraft συνδέεται άµεσα µε την Integrity Initiative, καθώς παρουσιάζεται επίσηµα ως συνεργαζόµενος φορέας της.
Το συµβόλαιο αφορά την ολοκλήρωση ενός πρότζεκτ µε τον τίτλο «Πρώτη φάση του παρατηρητηρίου των ΜΜΕ και των στάσεων της κοινής γνώµης για τα διεθνή ζητήµατα». Το πρόγραµµα θα βρισκόταν υπό τον επιστηµονικό συντονισµό του καθηγητή Ν. Μαραντζίδη.
Αποστολή του ήταν η συστηµατική παρακολούθηση των ΜΜΕ και η χαρτογράφηση του τρόπου µε τον οποίο διαµορφώνονται οι αντιλήψεις της κοινής γνώµης σε διεθνή ζητήµατα. Μεταξύ άλλων προβλεπόταν και διενέργεια δηµοσκόπησης σε πανελλαδικό δείγµα 500 πολιτών, µε αντικείµενο τις αντιλήψεις των Ελλήνων για τις διεθνείς εξελίξεις, τους γεωπολιτικούς παίκτες και τον ρόλο της χώρας στο διεθνές σκηνικό. Ο προϋπολογισµός της έρευνας ανερχόταν σε 6.000 ευρώ.
Η οµάδα της Αθήνας
Στη δραστηριότητα της Integrity Initiative εξίσου σηµαντικό ρόλο φέρεται να διαδραµάτιζε και η οµάδα της Αθήνας που αποτελούνταν από δηµοσιογράφους.
Σύµφωνα µε την περιγραφή της οργάνωσης, επρόκειτο για οµάδα που δρούσε διακριτικά έχοντας ως βασικά εργαλεία την αρθρογραφία και τη λειτουργία ενηµερωτικής ιστοσελίδας. Αποστολή της ήταν η ανίχνευση των δικτύων επιρροής που, κατά την εκτίµησή της, συνέδεαν ρωσικά συµφέροντα µε ισχυρούς παράγοντες της ελληνικής οικονοµικής ελίτ.
Σύµφωνα µε τα χακαρισµένα έγγραφα, επικεφαλής της ήταν η δηµοσιογράφος ∆έσποινα Αφεντούλη (πρόκειται για την Ινώ Αφεντούλη), που υπηρετούσε στο γραφείο ∆ηµοσίων Σχέσεων του ΝΑΤΟ.
Το ίδρυµα ΕΛΙΑΜΕΠ φαίνεται να είναι στην επιρροή της οργάνωσης, µε τους επιστήµονες Θάνο Ντόκο, Ιωάννη Αρµακόλα και Γιώργο Τζογόπουλο να έχουν άµεση επαφή ως µέλη της Οµάδας Ελλάδας.
Ιδιαίτερες σχέσεις φαίνεται να υφίσταντο και µε την ιστοσελίδα insidestory.gr και τον ιδιοκτήτη του ∆ηµήτρη Ξενάκη, µε δύο δηµοσιογράφους, την Κατερίνα Οικονοµάκου και τον Γιάννη Γορανίτη, να αναφέρονται και αυτοί από τους Anonymous ως µέλη της οµάδας της Αθήνας στην οποία εµφανίζεται να ανήκει και ο δηµοσιογράφος του insidestory.gr Τάσος Τέλλογλου.
Στην «Εκθεση προόδου» της οργάνωσης ο Τ. Τέλλογλου αξιολογείται ότι έχει «άµεση επαφή και ευθυγράµµιση µε τη γερµανική πρεσβεία της Αθήνας». Ακόµη δύο µέλη εµφανίζονται να στελεχώνουν την οµάδα δράσης, η πρώην δηµοσιογράφος της «Ελευθεροτυπίας» Σ. Αλωνιστιώτου και η µεταφράστρια Κατερίνα Χρυσανθοπούλου.
Βέβαια, η αναφορά σε δηµοσιογράφους που δρούσαν «διακριτικά», τη στιγµή που είχαν έντονη δηµόσια παρουσία και σταθερή αρθρογραφική δραστηριότητα, αφήνει ανοιχτό το ερώτηµα για το ποιο ακριβώς κοµµάτι της «δράσης» τους παρέµενε εκτός δηµόσιας θέας.
Τι απάντησαν στο Documento
To Documento απευθύνθηκε τότε σε δημοσιογράφους και επιστήμονες τα ονόματα των οποίων εμπλέκονταν, σύμφωνα με τα έγγραφα που διέρρευσαν οι Anonymous, με το Integrity Initiative.
Ο Τ. Τέλλογλου ανέφερε πως «ό,τι έχω κάνει το έχω γράψει δημόσια». Ο Θ. Ντόκος δήλωσε πως «ήταν μια συνάντηση γνωριμίας», ο Ι. Αρμακόλας «ό,τι σας έχει πει ο διευθυντής μου». Ο Δ. Ξενάκης ανέφερε: «Τους είχαμε δει πριν από δύο χρόνια». Η Σ. Αλωνιστιώτου επισήμανε: «Συνάντηση ποτέ για επαγγελματικούς λόγους». Η Κ. Χρυσανθοπούλου ανέφερε ότι δεν υπήρχε καμία ανάμειξη πέρα από ένα πάνελ, ενώ ο Ηλ. Μαγκλίνης μίλησε για «ανταλλαγή ακαδημαϊκών και θεωρητικών απόψεων».
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου