(upd8) Μέσα σε ένα μόλις 24ωρο, ο Donald Trump πέρασε από τις απειλές για χτύπημα στον στρατηγικό πετρελαϊκό κόμβο του Ιράν στην ανακοίνωση ότι «τερμάτισε τον πόλεμο».
Η εντυπωσιακή αυτή μεταστροφή προκάλεσε αμηχανία σε συμμάχους και αντιπάλους, ενώ οι πραγματικοί όροι της φερόμενης συμφωνίας παραμένουν άγνωστοι.
Με το Ιράν να κρατά κλειστά τα χαρτιά του και τους ειδικούς να αμφισβητούν την ουσία των ανακοινώσεων, η Ουάσιγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο ερώτημα: πρόκειται για μια ιστορική διπλωματική επιτυχία ή για μια πολιτική αφήγηση που προηγείται των γεγονότων;
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι την ώρα που ο Trump μιλά για ιστορική διπλωματική επιτυχία, το Ιράν είναι αυτό που κρατά το κλειδί της νίκης και που έχει τον τελευταίο λόγο για το εάν τελικά θα υπάρξει deal ή όχι...
Mehr: Τα 14 σημεία του μνημονίου κατανόησης ΗΠΑ - Ιράν
Το τελικό στάδιο των διαπραγματεύσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν αναμένεται να επικεντρωθεί σε πυρηνικά και οικονομικά ζητήματα, μεταδίδει το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr.
Το Mehr αποκάλυψε τις τελευταίες λεπτομέρειες του προσχεδίου 14 σημείων του μνημονίου κατανόησης (MoU) μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, αναφέροντας ότι η πιθανή συμφωνία περιλαμβάνει την άρση των αμερικανικών κυρώσεων, την αποχώρηση στρατευμάτων από περιοχές που ελέγχονται από το Ιράν, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού, την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και το άνοιγμα των Στενών του Hormuz...
Επιπλέον, το Mehr μετέδωσε ότι το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν δεν αποτελεί μέρος των διαπραγματεύσεων, προσθέτοντας ότι το προσχέδιο εξακολουθεί να χρειάζεται την τελική έγκριση από τους αρμόδιους θεσμούς.
Συγκεκριμένα, το Mehr αναφέρει, επικαλούμενο πηγή στη ιρανική διαπραγματευτική ομάδα ότι τα βασικά σημεία του προσχεδίου, έχουν ως εξής:
1. Μόνιμη και άμεση παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
2. Δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών για μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της κυριαρχίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
3. Πλήρης άρση του θαλάσσιου αποκλεισμού εντός τριάντα ημερών.
4. Δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από το Ιράν.
5. Άνοιγμα των Στενών του Hormuz εντός τριάντα ημερών, με ρυθμίσεις που θα καθορίσει το Ιράν.
6. Αναστολή των κυρώσεων στις πωλήσεις πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων τους, καθώς και πλήρης πρόσβαση του Ιράν στους χρηματοοικονομικούς του πόρους.
7. Υποχρέωση των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους να παρουσιάσουν σχέδιο για την ανασυγκρότηση του Ιράν ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.
8. Εξήντα ημέρες διαπραγματεύσεων για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα και την πλήρη άρση των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων των ΗΠΑ, καθώς και των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και του Διοικητικού Συμβουλίου της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA).
9. Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) ότι δεν θα επιδιώξει την παραγωγή πυρηνικών όπλων.
10. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι δεν θα ενισχύσουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις στην περιοχή και δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις.
11. Αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων από τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια κατά τη διάρκεια της εξηκονθήμερης περιόδου των τελικών διαπραγματεύσεων. Το ήμισυ αυτού του ποσού θα πρέπει να τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων.
12. Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
13. Η τελική συμφωνία θα εγκριθεί μέσω απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
14. Οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν από την αποδέσμευση του μισού ποσού των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, την αναστολή των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο και την άρση του θαλάσσιου αποκλεισμού. Η οριστική συμφωνία θα αφορά αποκλειστικά το ζήτημα του μέλλοντος των εμπλουτισμένων πυρηνικών υλικών και του εμπλουτισμού ουρανίου, την άρση των κυρώσεων και την ανασυγκρότηση της ιρανικής οικονομίας, ενώ η συζήτηση για το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξη προς οργανώσεις της «αντίστασης» έχει οριστικά αφαιρεθεί από την ατζέντα.
Όπως ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, το κείμενο εξακολουθεί να χρειάζεται εξέταση και οριστικοποίηση από τους αρμόδιους θεσμούς στο Ιράν.
Πόλεμος τέλος
Ο κόσμος ταρακουνήθηκε απότομα τις τελευταίες ανάμεσα σε μια φαινομενικά επικείμενη και επικίνδυνη κλιμάκωση του πολέμου με το Ιράν και σε έναν ισχυρισμό ότι επετεύχθη ειρήνη.
Τουλάχιστον, αυτό υποστηρίζει ο Πρόεδρος Donald Trump.
Λίγες ώρες νωρίτερα ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ απειλούσε να εισβάλει στο νησί Kharg του Ιράν, τον βασικό κόμβο εξαγωγών πετρελαίου της χώρας — μια επιχείρηση που θα έθετε σε κίνδυνο πολλές ζωές Αμερικανών στρατιωτών.
Λίγες ώρες αργότερα, όμως, διακήρυξε ότι πέτυχε μια «σπουδαία» συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, η οποία θα διασφαλίσει ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Ο Trump υποστήριξε ότι οι απειλές του - και οι τελευταίες αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν - ουσιαστικά ανάγκασαν την Τεχεράνη να υποχωρήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Δεν ξέρω αν το ακούσατε, αλλά σήμερα τερματίσαμε τον πόλεμο με το Ιράν», δήλωσε ο Trump σε τηλεδιάσκεψη υποστήριξης για την εκλογική αναμέτρηση του κυβερνήτη της Georgia.
Ποια είναι η αλήθεια
Η αλήθεια, ωστόσο, ίσως είναι πιο σύνθετη.
Μια επαληθεύσιμη συμφωνία για τον τερματισμό των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν, που θα εξασφάλιζε τη συμμόρφωση της Τεχεράνης, θα αποτελούσε ιστορική εξέλιξη.
Θα έβαζε τέλος σε έναν πόλεμο που έχει συγκλονίσει τη Μέση Ανατολή και έχει προκαλέσει ενεργειακή κρίση, κλονίζοντας την παγκόσμια οικονομία και αυξάνοντας τις τιμές των καυσίμων και τον πληθωρισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Θα προσέφερε επίσης στον Trump μια διέξοδο από έναν πόλεμο που υποτίθεται ότι θα διαρκούσε λίγες εβδομάδες όταν τον ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, αλλά έχει παραταθεί μέχρι το καλοκαίρι και έχει πλήξει σοβαρά την πολιτική του θέση στο εσωτερικό.
Το σημαντικότερο είναι ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να σώσει τις ζωές Αμερικανών στρατιωτικών, Ιρανών και Ισραηλινών αμάχων και πολλών άλλων που βρίσκονται στη διασταύρωση της περιφερειακής σύγκρουσης.
Καμία αξιοπιστία
Για να το θέσουμε ήπια, όμως, ο Trump δεν έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αξιόπιστος αφηγητής του πολέμου.
Έχει ανακοινώσει σχεδόν 40 φορές ότι μια συμφωνία είναι επικείμενη.
Έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι το Ιράν υπέκυψε στις απαιτήσεις του, ενώ η στάση της Ισλαμικής Δημοκρατίας έδειχνε ακριβώς το αντίθετο.
Έτσι, ο κόσμος θα περιμένει περισσότερες λεπτομέρειες για τη συμφωνία με τη δέουσα επιφύλαξη — ακόμη κι αν ο Trump προβλέπει ότι σύντομα θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τελετή υπογραφής στην Ευρώπη.
«Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν αξιόπιστες αποδείξεις ότι έχουμε συμφωνία και, ακόμη κι αν υπάρχει, δεν είναι σαφές αν θα διατηρηθεί», δήλωσε ο Seth Jones, πρόεδρος του Τμήματος Άμυνας και Ασφάλειας στο Center for Strategic and International Studies στο CNN.
Ελλείψει τέτοιων αποδείξεων, πολλοί θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο πρόεδρος, δεινός γνώστης του πολιτικού μάρκετινγκ, υπερπροβάλλει τη συμφωνία.
«Δεν πρόκειται για τελική συμφωνία που τερματίζει τον πόλεμο»
Ο Λευκός Οίκος δεν έχει ακόμη δημοσιοποιήσει το αναλυτικό κείμενο του προτεινόμενου μνημονίου κατανόησης.
Ένα πιθανό σενάριο είναι ότι οι διαπραγματευτές έχουν καταλήξει σε μια κατ’ αρχήν συμφωνία με το Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Hormuz, με αντάλλαγμα την αναστολή του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Σε αυτή την περίπτωση, το πιο κρίσιμο και δύσκολο ζήτημα — το μέλλον του πυρηνικού του προγράμματος — θα παραπεμφθεί σε μελλοντικές συνομιλίες.
Ο Frank Kendall, που διετέλεσε υπουργός της Πολεμικής Αεροπορίας κατά την κυβέρνηση Biden, δήλωσε ότι οι ισχυρισμοί του Trump πρέπει να αντιμετωπίζονται «με επιφύλαξη».
Ο Kendall πρόσθεσε: «Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε ότι δεν πρόκειται για τελική συμφωνία που τερματίζει αυτόν τον πόλεμο.
Πρόκειται για παράταση της εκεχειρίας, πιθανότατα για περίπου 60 ημέρες, ενώ συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, που είναι — τουλάχιστον θεωρητικά — ο λόγος για τον οποίο μπήκαμε σε αυτή τη σύγκρουση».
Επιφυλάξεις από Ρεπουμπλικάνους
Σκεπτικισμό εκφράζουν και ορισμένοι συντηρητικοί Ρεπουμπλικανοί, μεταξύ αυτών και ο σχολιαστής του Fox News, Mark Levin.
«Είναι δύσκολο να σχολιάσει κανείς ένα μνημόνιο κατανόησης που δεν είναι δημόσιο και του οποίου τους ακριβείς όρους δεν γνωρίζουμε», έγραψε ο Levin στο X.
«Αν έχει ολοκληρωθεί και πρόκειται να υπογραφεί μέσα στις επόμενες 48-72 ώρες, ας το δούμε».
Ακόμη κι αν επιβεβαιωθεί και υπογραφεί ένα τέτοιο μνημόνιο, θα εγείρει μια νέα σειρά ερωτημάτων.
Πρώτον, ο Trump θα κριθεί σε σύγκριση με τη λεπτομερή, εξαντλητικά διαπραγματευμένη και διεθνώς επικυρωμένη συμφωνία για τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, που είχε διαπραγματευτεί η ομάδα του Barack Obama.
Ο Trump ακύρωσε εκείνη τη συμφωνία το 2018, παρότι η δική του κυβέρνηση είχε πιστοποιήσει ότι η Τεχεράνη τηρούσε τις υποχρεώσεις της.
Και τελικά θα πρέπει να απαντήσει στο εξής ερώτημα: Έχει ο πόλεμός του — που στοίχισε τη ζωή σε 13 Αμερικανούς στρατιωτικούς, κατέστρεψε αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό αξίας εκατομμυρίων δολαρίων και βύθισε την παγκόσμια οικονομία σε κρίση — καταστήσει τους Αμερικανούς ασφαλέστερους ή σε καλύτερη θέση;
Τα κριτήρια αξιολόγησης
Παρότι ο Trump είναι ιδιαίτερα ικανός στη διαμόρφωση πολιτικών αφηγήσεων, οι πραγματικές συνθήκες του πολέμου και η αμετακίνητη στάση του Ιράν σημαίνουν ότι η πραγματική φύση της προτεινόμενης συμφωνίας σύντομα θα αποκαλυφθεί.
Όταν δημοσιοποιηθούν όλες οι λεπτομέρειες, ο Trump θα βρεθεί αντιμέτωπος με μια σειρά ερωτημάτων και κριτηρίων που θα δείξουν αν πρόκειται για μια ουσιαστική και βιώσιμη συμφωνία.
Πρόκειται απλώς για μια συμφωνία επαναλειτουργίας των Στενών και άρσης του αποκλεισμού ή αντιμετωπίζει την ουσία του πυρηνικού ζητήματος;
Ο Trump προκάλεσε ανησυχία όταν περιέγραψε το προτεινόμενο μνημόνιο κατανόησης στο Οβάλ Γραφείο ως «κάπως εννοιολογικό».
Αυτή η διατύπωση υποδηλώνει ότι η συμφωνία ενδέχεται να είναι επιφανειακή και πολύ μακριά από την οριστικοποίησή της.
Η έκταση της συμφωνίας έχει επίσης σημασία.
Το άνοιγμα των Στενών θα αποτελούσε τεράστια ανακούφιση για τις κυβερνήσεις της περιοχής, τους παραγωγούς πετρελαίου και τους καταναλωτές παγκοσμίως.
Η άρση του αμερικανικού αποκλεισμού θα μπορούσε να μετριάσει μέρος των σοβαρών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι Ιρανοί πολίτες εξαιτίας του καθεστώτος τους.
Ωστόσο, μια τέτοια συμφωνία θα ισοδυναμούσε απλώς με επιστροφή στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από την έναρξη του πολέμου.
Και δεν θα αναιρούσε ένα σημαντικό στρατηγικό επίτευγμα του Ιράν: την αποδεδειγμένη πλέον ικανότητά του να κλείνει τα Στενά και να στραγγαλίζει την παγκόσμια οικονομία οποιαδήποτε στιγμή.
Τι γίνεται με τα πυρηνικά
Μια συμφωνία απλώς για να συζητηθεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δύσκολα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «σπουδαία συμφωνία».
Η ιστορία δείχνει ότι τέτοιες διαπραγματεύσεις είναι πιθανό να διαρκέσουν εβδομάδες ή και μήνες, χωρίς καμία εγγύηση επιτυχίας.
Θα περιλαμβάνουν περίπλοκες διαπραγματεύσεις για την επαλήθευση οποιασδήποτε ιρανικής δέσμευσης να μην εμπλουτίζει ουράνιο.
Το ζήτημα της απομάκρυνσης των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που παρήγαγε η Τεχεράνη μετά την ακύρωση της συμφωνίας Obama από τον Trump θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις συνομιλίες ανά πάσα στιγμή.
Το Ιράν υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι δεν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Συνεπώς, η απλή υπογραφή ενός εγγράφου που θα επαναλαμβάνει αυτή τη θέση δεν θα σήμαινε πολλά, ανεξάρτητα από το πώς θα επιχειρούσε να το παρουσιάσει ο Trump.
Η έλλειψη σαφών λεπτομερειών από τον Λευκό Οίκο ήδη προκαλεί σκεπτικισμό στο Καπιτώλιο.
Καμία εμπιστοσύνη
«Θέλω να το διαβάσω», δήλωσε ο γερουσιαστής της Louisiana John Kennedy, όταν του ζητήθηκε από το CNN να σχολιάσει την ανακοίνωση του Trump.
«Εμπιστεύομαι την πολιτική ηγεσία του Ιράν όσο εμπιστεύομαι μια τουαλέτα σε σταθμό αυτοκινητοδρόμου».
Η αντίδραση των Ρεπουμπλικανών στις τελικές λεπτομέρειες του μνημονίου θα είναι καθοριστική.
Μάλιστα, μια προηγούμενη αρνητική αντίδραση στελεχών του GOP φαίνεται ότι οδήγησε τον Trump να επιστρέψει παλαιότερο σχέδιο στο Ιράν με διορθώσεις.
Πόσα χρήματα ή πόση άρση κυρώσεων θα λάβει το Ιράν;
Η ιρανική οικονομία βρισκόταν ήδη σε δεινή κατάσταση πριν ο Trump επιβάλει αποκλεισμό στα πλοία και τα λιμάνια της χώρας.
Χρόνια κυρώσεων είχαν συντρίψει την οικονομία της.
Για τον λόγο αυτό, η Τεχεράνη έχει ζητήσει σημαντικά οικονομικά κίνητρα για να συμμετάσχει σε διπλωματικές διαπραγματεύσεις.
Το CNN μετέδωσε τον Μάιο ότι το Ιράν ζητεί το άμεσο ξεπάγωμα δισεκατομμυρίων δολαρίων που βρίσκονται σε τράπεζες του εξωτερικού.
Οποιαδήποτε εντύπωση ότι το Ιράν «εξαγοράζει» τον Trump θα ήταν πολιτικά καταστροφική για τον πρόεδρο.
Άλλωστε, ο ίδιος έχει επικρίνει αδιάκοπα τις οικονομικές παραχωρήσεις που, κατά την άποψή του, είχε αποσπάσει το Ιράν από τον Obama σε αντάλλαγμα για το πάγωμα του πυρηνικού του προγράμματος.
Θα αποτελούσε επίσης λόγο απόρριψης της συμφωνίας από Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές, των οποίων τη στήριξη θα χρειαζόταν ο πρόεδρος για την άρση ορισμένων κυρώσεων ώστε να παγιωθεί μια τελική συμφωνία.
«Θέλω επίσης να ξέρω πόσα χρήματα απελευθερώνουμε προς το Ιράν», δήλωσε ο Kennedy.
Θα συμφωνήσει το Ισραήλ;
Ο Trump ξεκίνησε τον πόλεμο σε συνεργασία με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Benjamin Netanyahu.
Ωστόσο, τα συμφέροντά τους έχουν αποκλίνει τις τελευταίες εβδομάδες.
Ο Trump ανάγκασε το Ισραήλ να περιορίσει τις επιθέσεις του κατά της Hezbollah στη Βηρυτό, καθώς αυτές απειλούσαν τις προοπτικές μιας συμφωνίας.
Οι δύο ηγέτες συνομίλησαν ξανά την Πέμπτη και η ανακοίνωση της ισραηλινής πλευράς απέφυγε προσεκτικά να επικρίνει τον Trump, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι η αρχική συμφωνία δεν καλύπτει τα πιο κρίσιμα συμφέροντα του Ισραήλ.
Ο Netanyahu «εξέφρασε την εκτίμησή του» προς τον Trump για τη δέσμευσή του ότι μια τελική συμφωνία θα προβλέπει την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης, τη διάλυση των πυρηνικών της υποδομών, τον περιορισμό της παραγωγής πυραύλων και τον τερματισμό της στήριξης προς περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις.
Η άποψη του Ισραήλ ότι οι δυνάμεις της Hezbollah στον Λίβανο και η επιμονή του Ιράν να ανασυγκροτήσει την οργάνωση ως βασικό εργαλείο της περιφερειακής του ισχύος παραλίγο να τινάξουν στον αέρα τις αμερικανοϊρανικές συνομιλίες την προηγούμενη εβδομάδα.
Και θα μπορούσαν να το κάνουν ξανά ανά πάσα στιγμή.
Συμμερίζεται το Ιράν την αισιοδοξία του Trump;
Ο Trump υποστήριξε την Πέμπτη ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν έχει εγκρίνει τη συμφωνία.
Ωστόσο, υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να στηρίζουν τον ισχυρισμό του ότι διαπραγματεύεται με πιο «λογικούς» ηγέτες μετά τον θάνατο πολλών κορυφαίων αξιωματούχων σε αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές.
Μέχρι στιγμής, οι αμερικανικές επιθέσεις τείνουν να ενισχύουν την αντίσταση του καθεστώτος, παρά τους ισχυρισμούς του Trump ότι οι τελευταίες αεροπορικές επιδρομές ανάγκασαν το Ιράν να προσφέρει παραχωρήσεις.
Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι αυτό έχει αλλάξει.
Στην πρώτη αντίδραση στις αισιόδοξες προβλέψεις του Trump ότι μια συμφωνία βρίσκεται κοντά, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Esmail Baghaei δήλωσε στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA ότι οι σχετικές αναφορές είναι «απλώς εικασίες».
Πρόσθεσε: «Μέχρι στιγμής, το Ιράν δεν έχει λάβει οριστική απόφαση σχετικά με οποιαδήποτε συμφωνία».
Τελικά, αυτό που θα έχει σημασία δεν είναι τι λέει ο Trump ότι θα περιλαμβάνει η συμφωνία, αλλά αν το Ιράν την υπογράψει και τηρήσει τις δεσμεύσεις της.
Παρά την αισιοδοξία του Αμερικανού προέδρου αυτή η στιγμή φαίνεται ακόμη πολύ μακριά.
Τι αναφέρει το Axios
Διαμεσολαβητής διπλωμάτης δήλωσε στο πρακτορείο Axios ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο μιας συμφωνίας».
Το προσχέδιο που φέρεται να έχει συμφωνηθεί προβλέπει:
• Άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz χωρίς τέλη διέλευσης.
• Αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.
• Άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
• Παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Τι προβλέπει η Islamabad Agreement
Βάσει του δημοσιεύματος του Axios η συμφωνία φέρεται πλέον να έχει όνομα, τόπο υπογραφής και οριστικοποιημένο κείμενο.
Σύμφωνα με το Axios, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν στο λεγόμενο Islamabad Agreement, το οποίο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz χωρίς τέλη διέλευσης, την άρση του αποκλεισμού, την παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες — συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου — καθώς και σταδιακή άρση κυρώσεων υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης των μερών.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τα ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα δεν θα επιλυθούν άμεσα μέσω του αρχικού μνημονίου κατανόησης (Memorandum of Understanding - MOU).
Αντίθετα, το μνημόνιο θα καθορίζει το γενικό πλαίσιο και οι συγκεκριμένες πυρηνικές δεσμεύσεις θα αποτελέσουν αντικείμενο δεύτερης, πιο λεπτομερούς συμφωνίας.
Συγκεκριμένα:
Σύμφωνα με πληροφορίες που αποδίδονται στο Axios, το προσχέδιο της συμφωνίας περιλαμβάνει τα εξής:
Πυρηνικό πρόγραμμα
- Το Ιράν δεσμεύεται ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
- Το Ιράν εμφανίζεται πρόθυμο να προχωρήσει σε υποβάθμιση (down-blending) των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου εντός της χώρας, υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.
- Οποιαδήποτε συγκεκριμένα μέτρα για το πυρηνικό πρόγραμμα θα εφαρμοστούν μόνο εφόσον επιτευχθεί δεύτερη, πιο αναλυτική συμφωνία σε μεταγενέστερο στάδιο.
Στενά του Hormuz
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τερματίσουν τον ναυτικό αποκλεισμό.
- Τα Στενά του Hormuz θα ανοίξουν άμεσα χωρίς τέλη διέλευσης.
- Η εμπορική ναυσιπλοΐα θα επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.
Λίβανος και περιφερειακή αποκλιμάκωση
- Η εκεχειρία θα επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Κυρώσεις
- Οι κυρώσεις που αφορούν τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου θα ανασταλούν για περίοδο 60 ημερών.
- Η περαιτέρω άρση κυρώσεων θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή της συμφωνίας και από το κατά πόσο το Ιράν θα επιδείξει «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Δεσμευμένα κεφάλαια
- Η Τεχεράνη ζητά την αποδέσμευση μέρους των παγωμένων περιουσιακών της στοιχείων αμέσως μετά την υπογραφή της αρχικής συμφωνίας.
- Η αμερικανική πλευρά φέρεται να προτείνει σταδιακή εκταμίευση των ποσών σε δόσεις (tranches).
Λεπτομέρειες εκεχειρίας
- Παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες.
- Η συμφωνία φέρεται να έχει διαμεσολαβηθεί από το Κατάρ και το Πακιστάν.
- Εξετάζεται τελετή υπογραφής στη Γενεύη με συμμετοχή του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ, JD Vance.
- Η συμφωνία φέρεται να φέρει την ονομασία «Islamabad Agreement».
Σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πληροφορίες, το τελευταίο βήμα που απομένει είναι η τελική έγκριση από τον Mojtaba Khamenei, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu φέρεται να μην είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για τις λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων και να αναζητούσε πληροφορίες μέσω επαφών στην Ουάσιγκτον.
Τι παραμένει αβέβαιο
Παρά τις πληροφορίες αυτές, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι:
- Δεν έχει ακόμη δοθεί η τελική έγκριση από τα αρμόδια όργανα της χώρας.
- Το κείμενο εξακολουθεί να εξετάζεται σε ανώτατο επίπεδο.
- Οι αναφορές περί οριστικοποιημένης συμφωνίας παραμένουν, κατά την Τεχεράνη, πρόωρες και σε μεγάλο βαθμό δημοσιογραφικές εικασίες.
Επομένως, τα παραπάνω περιγράφουν το περιεχόμενο του φερόμενου προσχεδίου συμφωνίας όπως παρουσιάζεται από πηγές που επικαλείται το Axios και όχι μια επίσημα επικυρωμένη συμφωνία.
CBS: Στις αρχές της επόμενης εβδομάδας οι υπογραφές του μνημονίου ΗΠΑ - Ιράν
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ενδέχεται να υπογράψουν μνημόνιο κατανόησης στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, ανοίγοντας τον δρόμο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις σχετικά με μια μακροπρόθεσμη συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών, μετέδωσε το CBS επικαλούμενο καλά ενημερωμένες πηγές.
«Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν πιθανότατα θα υπογραφεί στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, γεγονός που θα ανοίξει τον δρόμο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις σχετικά με μια μακροπρόθεσμη αμερικανοϊρανική συμφωνία», ανέφερε το τηλεοπτικό δίκτυο, επικαλούμενο δύο πηγές με γνώση των διπλωματικών προσπαθειών.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η υπογραφή του μνημονίου θα σηματοδοτήσει την έναρξη μιας περιόδου 60 ημερών διαπραγματεύσεων για τις λεπτομέρειες της μελλοντικής συμφωνίας.
Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι η διάρκεια των συνομιλιών μπορεί να παραταθεί εφόσον κριθεί απαραίτητο.
Μετά την υπογραφή, αναμένεται επίσης να ξεκινήσει η εκκαθάριση των Στενών του Ορμούζ από νάρκες.
Επιπλέον, το CBS υποστηρίζει ότι το Ιράν θα συμφωνήσει να αναστείλει τον εμπλουτισμό ουρανίου για περίοδο 15 έως 20 ετών και να αποσυναρμολογήσει τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις.
Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να προχωρήσουν σε σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων που έχουν επιβάλει κατά της Τεχεράνης.
Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, το Ιράν δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα ούτε επιδίωξε την άμεση απόκτησή τους, αλλά επιδίωκε να φτάσει σε ένα τεχνολογικό επίπεδο που θα του επέτρεπε να τα κατασκευάσει εφόσον το αποφάσιζε.
Mohammad Eslami (Ιρανός αναλυτής): Ο Trump θέλει να στείλει θετικά μηνύματα στις αγορές
Οι Ηνωμένες Πολιτείες μιλούν για ένα πιθανό μνημόνιο κατανόησης (MOU) με το Ιράν που βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωσή του, ενώ παράλληλα συνεχίζουν να τροποποιούν το κείμενο της συμφωνίας, δήλωσε Mohammad Eslami από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης σχολιάζοντας τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι η συμφωνία είναι «κοντά».
«Ο Donald Trump προσπαθεί να στείλει κάποιου είδους θετικά μηνύματα στις αγορές και στην παγκόσμια οικονομία.
Ο Donald Trump και οι Αμερικανοί διαπραγματευτές προσπαθούν να δημιουργήσουν πρόβλημα στο υφιστάμενο μνημόνιο κατανόησης», δήλωσε ο Eslami μιλώντας στο Al Jazeera.
«Είναι πολύ σημαντικό να βρεθεί κάποια λύση ώστε οι Ιρανοί να λάβουν τα χρήματά τους από τη στιγμή της υπογραφής του μνημονίου κατανόησης.
Αυτή τη στιγμή, οι Ιρανοί συνεργάζονται με τους Καταριανούς ομολόγους τους για την εξεύρεση λύσης που θα τους επιτρέψει να αποκτήσουν πρόσβαση στα χρήματα» υπογράμμισε ο αναλυτής, τονίζοντας ότι ο ανώτατος Ηγέτης Mojtaba Khamenei και οι σύμβουλοί του έχουν τον τελευταίο λόγο στη διαμόρφωση της τελικής διατύπωσης οποιασδήποτε συμφωνίας.
Σύμφωνα με τον Eslami, οι Ιρανοί δεν επιθυμούν να προσφέρουν στον Donald Trump «ένα είδος νίκης» όσον αφορά το μνημόνιο κατανόησης.
www.bankingnews.gr
Η εντυπωσιακή αυτή μεταστροφή προκάλεσε αμηχανία σε συμμάχους και αντιπάλους, ενώ οι πραγματικοί όροι της φερόμενης συμφωνίας παραμένουν άγνωστοι.
Με το Ιράν να κρατά κλειστά τα χαρτιά του και τους ειδικούς να αμφισβητούν την ουσία των ανακοινώσεων, η Ουάσιγκτον βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο ερώτημα: πρόκειται για μια ιστορική διπλωματική επιτυχία ή για μια πολιτική αφήγηση που προηγείται των γεγονότων;
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι την ώρα που ο Trump μιλά για ιστορική διπλωματική επιτυχία, το Ιράν είναι αυτό που κρατά το κλειδί της νίκης και που έχει τον τελευταίο λόγο για το εάν τελικά θα υπάρξει deal ή όχι...
Mehr: Τα 14 σημεία του μνημονίου κατανόησης ΗΠΑ - Ιράν
Το τελικό στάδιο των διαπραγματεύσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν αναμένεται να επικεντρωθεί σε πυρηνικά και οικονομικά ζητήματα, μεταδίδει το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr.
Το Mehr αποκάλυψε τις τελευταίες λεπτομέρειες του προσχεδίου 14 σημείων του μνημονίου κατανόησης (MoU) μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, αναφέροντας ότι η πιθανή συμφωνία περιλαμβάνει την άρση των αμερικανικών κυρώσεων, την αποχώρηση στρατευμάτων από περιοχές που ελέγχονται από το Ιράν, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού, την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και το άνοιγμα των Στενών του Hormuz...
Επιπλέον, το Mehr μετέδωσε ότι το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν δεν αποτελεί μέρος των διαπραγματεύσεων, προσθέτοντας ότι το προσχέδιο εξακολουθεί να χρειάζεται την τελική έγκριση από τους αρμόδιους θεσμούς.
Συγκεκριμένα, το Mehr αναφέρει, επικαλούμενο πηγή στη ιρανική διαπραγματευτική ομάδα ότι τα βασικά σημεία του προσχεδίου, έχουν ως εξής:
1. Μόνιμη και άμεση παύση των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
2. Δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών για μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της κυριαρχίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
3. Πλήρης άρση του θαλάσσιου αποκλεισμού εντός τριάντα ημερών.
4. Δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από το Ιράν.
5. Άνοιγμα των Στενών του Hormuz εντός τριάντα ημερών, με ρυθμίσεις που θα καθορίσει το Ιράν.
6. Αναστολή των κυρώσεων στις πωλήσεις πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων τους, καθώς και πλήρης πρόσβαση του Ιράν στους χρηματοοικονομικούς του πόρους.
7. Υποχρέωση των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους να παρουσιάσουν σχέδιο για την ανασυγκρότηση του Ιράν ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.
8. Εξήντα ημέρες διαπραγματεύσεων για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα και την πλήρη άρση των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων των ΗΠΑ, καθώς και των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και του Διοικητικού Συμβουλίου της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA).
9. Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) ότι δεν θα επιδιώξει την παραγωγή πυρηνικών όπλων.
10. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι δεν θα ενισχύσουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις στην περιοχή και δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις.
11. Αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων από τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια κατά τη διάρκεια της εξηκονθήμερης περιόδου των τελικών διαπραγματεύσεων. Το ήμισυ αυτού του ποσού θα πρέπει να τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων.
12. Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
13. Η τελική συμφωνία θα εγκριθεί μέσω απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
14. Οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν από την αποδέσμευση του μισού ποσού των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, την αναστολή των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο και την άρση του θαλάσσιου αποκλεισμού. Η οριστική συμφωνία θα αφορά αποκλειστικά το ζήτημα του μέλλοντος των εμπλουτισμένων πυρηνικών υλικών και του εμπλουτισμού ουρανίου, την άρση των κυρώσεων και την ανασυγκρότηση της ιρανικής οικονομίας, ενώ η συζήτηση για το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξη προς οργανώσεις της «αντίστασης» έχει οριστικά αφαιρεθεί από την ατζέντα.
Όπως ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, το κείμενο εξακολουθεί να χρειάζεται εξέταση και οριστικοποίηση από τους αρμόδιους θεσμούς στο Ιράν.
Πόλεμος τέλος
Ο κόσμος ταρακουνήθηκε απότομα τις τελευταίες ανάμεσα σε μια φαινομενικά επικείμενη και επικίνδυνη κλιμάκωση του πολέμου με το Ιράν και σε έναν ισχυρισμό ότι επετεύχθη ειρήνη.
Τουλάχιστον, αυτό υποστηρίζει ο Πρόεδρος Donald Trump.
Λίγες ώρες νωρίτερα ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ απειλούσε να εισβάλει στο νησί Kharg του Ιράν, τον βασικό κόμβο εξαγωγών πετρελαίου της χώρας — μια επιχείρηση που θα έθετε σε κίνδυνο πολλές ζωές Αμερικανών στρατιωτών.
Λίγες ώρες αργότερα, όμως, διακήρυξε ότι πέτυχε μια «σπουδαία» συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, η οποία θα διασφαλίσει ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Ο Trump υποστήριξε ότι οι απειλές του - και οι τελευταίες αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν - ουσιαστικά ανάγκασαν την Τεχεράνη να υποχωρήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Δεν ξέρω αν το ακούσατε, αλλά σήμερα τερματίσαμε τον πόλεμο με το Ιράν», δήλωσε ο Trump σε τηλεδιάσκεψη υποστήριξης για την εκλογική αναμέτρηση του κυβερνήτη της Georgia.
Ποια είναι η αλήθεια
Η αλήθεια, ωστόσο, ίσως είναι πιο σύνθετη.
Μια επαληθεύσιμη συμφωνία για τον τερματισμό των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν, που θα εξασφάλιζε τη συμμόρφωση της Τεχεράνης, θα αποτελούσε ιστορική εξέλιξη.
Θα έβαζε τέλος σε έναν πόλεμο που έχει συγκλονίσει τη Μέση Ανατολή και έχει προκαλέσει ενεργειακή κρίση, κλονίζοντας την παγκόσμια οικονομία και αυξάνοντας τις τιμές των καυσίμων και τον πληθωρισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Θα προσέφερε επίσης στον Trump μια διέξοδο από έναν πόλεμο που υποτίθεται ότι θα διαρκούσε λίγες εβδομάδες όταν τον ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, αλλά έχει παραταθεί μέχρι το καλοκαίρι και έχει πλήξει σοβαρά την πολιτική του θέση στο εσωτερικό.
Το σημαντικότερο είναι ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να σώσει τις ζωές Αμερικανών στρατιωτικών, Ιρανών και Ισραηλινών αμάχων και πολλών άλλων που βρίσκονται στη διασταύρωση της περιφερειακής σύγκρουσης.
Καμία αξιοπιστία
Για να το θέσουμε ήπια, όμως, ο Trump δεν έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αξιόπιστος αφηγητής του πολέμου.
Έχει ανακοινώσει σχεδόν 40 φορές ότι μια συμφωνία είναι επικείμενη.
Έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι το Ιράν υπέκυψε στις απαιτήσεις του, ενώ η στάση της Ισλαμικής Δημοκρατίας έδειχνε ακριβώς το αντίθετο.
Έτσι, ο κόσμος θα περιμένει περισσότερες λεπτομέρειες για τη συμφωνία με τη δέουσα επιφύλαξη — ακόμη κι αν ο Trump προβλέπει ότι σύντομα θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τελετή υπογραφής στην Ευρώπη.
«Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν αξιόπιστες αποδείξεις ότι έχουμε συμφωνία και, ακόμη κι αν υπάρχει, δεν είναι σαφές αν θα διατηρηθεί», δήλωσε ο Seth Jones, πρόεδρος του Τμήματος Άμυνας και Ασφάλειας στο Center for Strategic and International Studies στο CNN.
Ελλείψει τέτοιων αποδείξεων, πολλοί θα καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι ο πρόεδρος, δεινός γνώστης του πολιτικού μάρκετινγκ, υπερπροβάλλει τη συμφωνία.
«Δεν πρόκειται για τελική συμφωνία που τερματίζει τον πόλεμο»
Ο Λευκός Οίκος δεν έχει ακόμη δημοσιοποιήσει το αναλυτικό κείμενο του προτεινόμενου μνημονίου κατανόησης.
Ένα πιθανό σενάριο είναι ότι οι διαπραγματευτές έχουν καταλήξει σε μια κατ’ αρχήν συμφωνία με το Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Hormuz, με αντάλλαγμα την αναστολή του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Σε αυτή την περίπτωση, το πιο κρίσιμο και δύσκολο ζήτημα — το μέλλον του πυρηνικού του προγράμματος — θα παραπεμφθεί σε μελλοντικές συνομιλίες.
Ο Frank Kendall, που διετέλεσε υπουργός της Πολεμικής Αεροπορίας κατά την κυβέρνηση Biden, δήλωσε ότι οι ισχυρισμοί του Trump πρέπει να αντιμετωπίζονται «με επιφύλαξη».
Ο Kendall πρόσθεσε: «Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε ότι δεν πρόκειται για τελική συμφωνία που τερματίζει αυτόν τον πόλεμο.
Πρόκειται για παράταση της εκεχειρίας, πιθανότατα για περίπου 60 ημέρες, ενώ συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, που είναι — τουλάχιστον θεωρητικά — ο λόγος για τον οποίο μπήκαμε σε αυτή τη σύγκρουση».
Επιφυλάξεις από Ρεπουμπλικάνους
Σκεπτικισμό εκφράζουν και ορισμένοι συντηρητικοί Ρεπουμπλικανοί, μεταξύ αυτών και ο σχολιαστής του Fox News, Mark Levin.
«Είναι δύσκολο να σχολιάσει κανείς ένα μνημόνιο κατανόησης που δεν είναι δημόσιο και του οποίου τους ακριβείς όρους δεν γνωρίζουμε», έγραψε ο Levin στο X.
«Αν έχει ολοκληρωθεί και πρόκειται να υπογραφεί μέσα στις επόμενες 48-72 ώρες, ας το δούμε».
Ακόμη κι αν επιβεβαιωθεί και υπογραφεί ένα τέτοιο μνημόνιο, θα εγείρει μια νέα σειρά ερωτημάτων.
Πρώτον, ο Trump θα κριθεί σε σύγκριση με τη λεπτομερή, εξαντλητικά διαπραγματευμένη και διεθνώς επικυρωμένη συμφωνία για τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, που είχε διαπραγματευτεί η ομάδα του Barack Obama.
Ο Trump ακύρωσε εκείνη τη συμφωνία το 2018, παρότι η δική του κυβέρνηση είχε πιστοποιήσει ότι η Τεχεράνη τηρούσε τις υποχρεώσεις της.
Και τελικά θα πρέπει να απαντήσει στο εξής ερώτημα: Έχει ο πόλεμός του — που στοίχισε τη ζωή σε 13 Αμερικανούς στρατιωτικούς, κατέστρεψε αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό αξίας εκατομμυρίων δολαρίων και βύθισε την παγκόσμια οικονομία σε κρίση — καταστήσει τους Αμερικανούς ασφαλέστερους ή σε καλύτερη θέση;
Τα κριτήρια αξιολόγησης
Παρότι ο Trump είναι ιδιαίτερα ικανός στη διαμόρφωση πολιτικών αφηγήσεων, οι πραγματικές συνθήκες του πολέμου και η αμετακίνητη στάση του Ιράν σημαίνουν ότι η πραγματική φύση της προτεινόμενης συμφωνίας σύντομα θα αποκαλυφθεί.
Όταν δημοσιοποιηθούν όλες οι λεπτομέρειες, ο Trump θα βρεθεί αντιμέτωπος με μια σειρά ερωτημάτων και κριτηρίων που θα δείξουν αν πρόκειται για μια ουσιαστική και βιώσιμη συμφωνία.
Πρόκειται απλώς για μια συμφωνία επαναλειτουργίας των Στενών και άρσης του αποκλεισμού ή αντιμετωπίζει την ουσία του πυρηνικού ζητήματος;
Ο Trump προκάλεσε ανησυχία όταν περιέγραψε το προτεινόμενο μνημόνιο κατανόησης στο Οβάλ Γραφείο ως «κάπως εννοιολογικό».
Αυτή η διατύπωση υποδηλώνει ότι η συμφωνία ενδέχεται να είναι επιφανειακή και πολύ μακριά από την οριστικοποίησή της.
Η έκταση της συμφωνίας έχει επίσης σημασία.
Το άνοιγμα των Στενών θα αποτελούσε τεράστια ανακούφιση για τις κυβερνήσεις της περιοχής, τους παραγωγούς πετρελαίου και τους καταναλωτές παγκοσμίως.
Η άρση του αμερικανικού αποκλεισμού θα μπορούσε να μετριάσει μέρος των σοβαρών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι Ιρανοί πολίτες εξαιτίας του καθεστώτος τους.
Ωστόσο, μια τέτοια συμφωνία θα ισοδυναμούσε απλώς με επιστροφή στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από την έναρξη του πολέμου.
Και δεν θα αναιρούσε ένα σημαντικό στρατηγικό επίτευγμα του Ιράν: την αποδεδειγμένη πλέον ικανότητά του να κλείνει τα Στενά και να στραγγαλίζει την παγκόσμια οικονομία οποιαδήποτε στιγμή.
Τι γίνεται με τα πυρηνικά
Μια συμφωνία απλώς για να συζητηθεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δύσκολα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «σπουδαία συμφωνία».
Η ιστορία δείχνει ότι τέτοιες διαπραγματεύσεις είναι πιθανό να διαρκέσουν εβδομάδες ή και μήνες, χωρίς καμία εγγύηση επιτυχίας.
Θα περιλαμβάνουν περίπλοκες διαπραγματεύσεις για την επαλήθευση οποιασδήποτε ιρανικής δέσμευσης να μην εμπλουτίζει ουράνιο.
Το ζήτημα της απομάκρυνσης των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που παρήγαγε η Τεχεράνη μετά την ακύρωση της συμφωνίας Obama από τον Trump θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις συνομιλίες ανά πάσα στιγμή.
Το Ιράν υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι δεν επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Συνεπώς, η απλή υπογραφή ενός εγγράφου που θα επαναλαμβάνει αυτή τη θέση δεν θα σήμαινε πολλά, ανεξάρτητα από το πώς θα επιχειρούσε να το παρουσιάσει ο Trump.
Η έλλειψη σαφών λεπτομερειών από τον Λευκό Οίκο ήδη προκαλεί σκεπτικισμό στο Καπιτώλιο.
Καμία εμπιστοσύνη
«Θέλω να το διαβάσω», δήλωσε ο γερουσιαστής της Louisiana John Kennedy, όταν του ζητήθηκε από το CNN να σχολιάσει την ανακοίνωση του Trump.
«Εμπιστεύομαι την πολιτική ηγεσία του Ιράν όσο εμπιστεύομαι μια τουαλέτα σε σταθμό αυτοκινητοδρόμου».
Η αντίδραση των Ρεπουμπλικανών στις τελικές λεπτομέρειες του μνημονίου θα είναι καθοριστική.
Μάλιστα, μια προηγούμενη αρνητική αντίδραση στελεχών του GOP φαίνεται ότι οδήγησε τον Trump να επιστρέψει παλαιότερο σχέδιο στο Ιράν με διορθώσεις.
Πόσα χρήματα ή πόση άρση κυρώσεων θα λάβει το Ιράν;
Η ιρανική οικονομία βρισκόταν ήδη σε δεινή κατάσταση πριν ο Trump επιβάλει αποκλεισμό στα πλοία και τα λιμάνια της χώρας.
Χρόνια κυρώσεων είχαν συντρίψει την οικονομία της.
Για τον λόγο αυτό, η Τεχεράνη έχει ζητήσει σημαντικά οικονομικά κίνητρα για να συμμετάσχει σε διπλωματικές διαπραγματεύσεις.
Το CNN μετέδωσε τον Μάιο ότι το Ιράν ζητεί το άμεσο ξεπάγωμα δισεκατομμυρίων δολαρίων που βρίσκονται σε τράπεζες του εξωτερικού.
Οποιαδήποτε εντύπωση ότι το Ιράν «εξαγοράζει» τον Trump θα ήταν πολιτικά καταστροφική για τον πρόεδρο.
Άλλωστε, ο ίδιος έχει επικρίνει αδιάκοπα τις οικονομικές παραχωρήσεις που, κατά την άποψή του, είχε αποσπάσει το Ιράν από τον Obama σε αντάλλαγμα για το πάγωμα του πυρηνικού του προγράμματος.
Θα αποτελούσε επίσης λόγο απόρριψης της συμφωνίας από Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές, των οποίων τη στήριξη θα χρειαζόταν ο πρόεδρος για την άρση ορισμένων κυρώσεων ώστε να παγιωθεί μια τελική συμφωνία.
«Θέλω επίσης να ξέρω πόσα χρήματα απελευθερώνουμε προς το Ιράν», δήλωσε ο Kennedy.
Θα συμφωνήσει το Ισραήλ;
Ο Trump ξεκίνησε τον πόλεμο σε συνεργασία με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Benjamin Netanyahu.
Ωστόσο, τα συμφέροντά τους έχουν αποκλίνει τις τελευταίες εβδομάδες.
Ο Trump ανάγκασε το Ισραήλ να περιορίσει τις επιθέσεις του κατά της Hezbollah στη Βηρυτό, καθώς αυτές απειλούσαν τις προοπτικές μιας συμφωνίας.
Οι δύο ηγέτες συνομίλησαν ξανά την Πέμπτη και η ανακοίνωση της ισραηλινής πλευράς απέφυγε προσεκτικά να επικρίνει τον Trump, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι η αρχική συμφωνία δεν καλύπτει τα πιο κρίσιμα συμφέροντα του Ισραήλ.
Ο Netanyahu «εξέφρασε την εκτίμησή του» προς τον Trump για τη δέσμευσή του ότι μια τελική συμφωνία θα προβλέπει την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης, τη διάλυση των πυρηνικών της υποδομών, τον περιορισμό της παραγωγής πυραύλων και τον τερματισμό της στήριξης προς περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις.
Η άποψη του Ισραήλ ότι οι δυνάμεις της Hezbollah στον Λίβανο και η επιμονή του Ιράν να ανασυγκροτήσει την οργάνωση ως βασικό εργαλείο της περιφερειακής του ισχύος παραλίγο να τινάξουν στον αέρα τις αμερικανοϊρανικές συνομιλίες την προηγούμενη εβδομάδα.
Και θα μπορούσαν να το κάνουν ξανά ανά πάσα στιγμή.
Συμμερίζεται το Ιράν την αισιοδοξία του Trump;
Ο Trump υποστήριξε την Πέμπτη ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν έχει εγκρίνει τη συμφωνία.
Ωστόσο, υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να στηρίζουν τον ισχυρισμό του ότι διαπραγματεύεται με πιο «λογικούς» ηγέτες μετά τον θάνατο πολλών κορυφαίων αξιωματούχων σε αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές.
Μέχρι στιγμής, οι αμερικανικές επιθέσεις τείνουν να ενισχύουν την αντίσταση του καθεστώτος, παρά τους ισχυρισμούς του Trump ότι οι τελευταίες αεροπορικές επιδρομές ανάγκασαν το Ιράν να προσφέρει παραχωρήσεις.
Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι αυτό έχει αλλάξει.
Στην πρώτη αντίδραση στις αισιόδοξες προβλέψεις του Trump ότι μια συμφωνία βρίσκεται κοντά, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Esmail Baghaei δήλωσε στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA ότι οι σχετικές αναφορές είναι «απλώς εικασίες».
Πρόσθεσε: «Μέχρι στιγμής, το Ιράν δεν έχει λάβει οριστική απόφαση σχετικά με οποιαδήποτε συμφωνία».
Τελικά, αυτό που θα έχει σημασία δεν είναι τι λέει ο Trump ότι θα περιλαμβάνει η συμφωνία, αλλά αν το Ιράν την υπογράψει και τηρήσει τις δεσμεύσεις της.
Παρά την αισιοδοξία του Αμερικανού προέδρου αυτή η στιγμή φαίνεται ακόμη πολύ μακριά.
Τι αναφέρει το Axios
Διαμεσολαβητής διπλωμάτης δήλωσε στο πρακτορείο Axios ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο μιας συμφωνίας».
Το προσχέδιο που φέρεται να έχει συμφωνηθεί προβλέπει:
• Άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz χωρίς τέλη διέλευσης.
• Αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.
• Άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
• Παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Τι προβλέπει η Islamabad Agreement
Βάσει του δημοσιεύματος του Axios η συμφωνία φέρεται πλέον να έχει όνομα, τόπο υπογραφής και οριστικοποιημένο κείμενο.
Σύμφωνα με το Axios, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν στο λεγόμενο Islamabad Agreement, το οποίο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz χωρίς τέλη διέλευσης, την άρση του αποκλεισμού, την παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες — συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου — καθώς και σταδιακή άρση κυρώσεων υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης των μερών.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τα ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα δεν θα επιλυθούν άμεσα μέσω του αρχικού μνημονίου κατανόησης (Memorandum of Understanding - MOU).
Αντίθετα, το μνημόνιο θα καθορίζει το γενικό πλαίσιο και οι συγκεκριμένες πυρηνικές δεσμεύσεις θα αποτελέσουν αντικείμενο δεύτερης, πιο λεπτομερούς συμφωνίας.
Συγκεκριμένα:
Σύμφωνα με πληροφορίες που αποδίδονται στο Axios, το προσχέδιο της συμφωνίας περιλαμβάνει τα εξής:
Πυρηνικό πρόγραμμα
- Το Ιράν δεσμεύεται ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
- Το Ιράν εμφανίζεται πρόθυμο να προχωρήσει σε υποβάθμιση (down-blending) των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου εντός της χώρας, υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.
- Οποιαδήποτε συγκεκριμένα μέτρα για το πυρηνικό πρόγραμμα θα εφαρμοστούν μόνο εφόσον επιτευχθεί δεύτερη, πιο αναλυτική συμφωνία σε μεταγενέστερο στάδιο.
Στενά του Hormuz
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τερματίσουν τον ναυτικό αποκλεισμό.
- Τα Στενά του Hormuz θα ανοίξουν άμεσα χωρίς τέλη διέλευσης.
- Η εμπορική ναυσιπλοΐα θα επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.
Λίβανος και περιφερειακή αποκλιμάκωση
- Η εκεχειρία θα επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Κυρώσεις
- Οι κυρώσεις που αφορούν τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου θα ανασταλούν για περίοδο 60 ημερών.
- Η περαιτέρω άρση κυρώσεων θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή της συμφωνίας και από το κατά πόσο το Ιράν θα επιδείξει «καλή πίστη» στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Δεσμευμένα κεφάλαια
- Η Τεχεράνη ζητά την αποδέσμευση μέρους των παγωμένων περιουσιακών της στοιχείων αμέσως μετά την υπογραφή της αρχικής συμφωνίας.
- Η αμερικανική πλευρά φέρεται να προτείνει σταδιακή εκταμίευση των ποσών σε δόσεις (tranches).
Λεπτομέρειες εκεχειρίας
- Παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες.
- Η συμφωνία φέρεται να έχει διαμεσολαβηθεί από το Κατάρ και το Πακιστάν.
- Εξετάζεται τελετή υπογραφής στη Γενεύη με συμμετοχή του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ, JD Vance.
- Η συμφωνία φέρεται να φέρει την ονομασία «Islamabad Agreement».
Σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πληροφορίες, το τελευταίο βήμα που απομένει είναι η τελική έγκριση από τον Mojtaba Khamenei, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu φέρεται να μην είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για τις λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων και να αναζητούσε πληροφορίες μέσω επαφών στην Ουάσιγκτον.
Τι παραμένει αβέβαιο
Παρά τις πληροφορίες αυτές, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι:
- Δεν έχει ακόμη δοθεί η τελική έγκριση από τα αρμόδια όργανα της χώρας.
- Το κείμενο εξακολουθεί να εξετάζεται σε ανώτατο επίπεδο.
- Οι αναφορές περί οριστικοποιημένης συμφωνίας παραμένουν, κατά την Τεχεράνη, πρόωρες και σε μεγάλο βαθμό δημοσιογραφικές εικασίες.
Επομένως, τα παραπάνω περιγράφουν το περιεχόμενο του φερόμενου προσχεδίου συμφωνίας όπως παρουσιάζεται από πηγές που επικαλείται το Axios και όχι μια επίσημα επικυρωμένη συμφωνία.
CBS: Στις αρχές της επόμενης εβδομάδας οι υπογραφές του μνημονίου ΗΠΑ - Ιράν
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ενδέχεται να υπογράψουν μνημόνιο κατανόησης στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, ανοίγοντας τον δρόμο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις σχετικά με μια μακροπρόθεσμη συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών, μετέδωσε το CBS επικαλούμενο καλά ενημερωμένες πηγές.
«Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν πιθανότατα θα υπογραφεί στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, γεγονός που θα ανοίξει τον δρόμο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις σχετικά με μια μακροπρόθεσμη αμερικανοϊρανική συμφωνία», ανέφερε το τηλεοπτικό δίκτυο, επικαλούμενο δύο πηγές με γνώση των διπλωματικών προσπαθειών.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η υπογραφή του μνημονίου θα σηματοδοτήσει την έναρξη μιας περιόδου 60 ημερών διαπραγματεύσεων για τις λεπτομέρειες της μελλοντικής συμφωνίας.
Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι η διάρκεια των συνομιλιών μπορεί να παραταθεί εφόσον κριθεί απαραίτητο.
Μετά την υπογραφή, αναμένεται επίσης να ξεκινήσει η εκκαθάριση των Στενών του Ορμούζ από νάρκες.
Επιπλέον, το CBS υποστηρίζει ότι το Ιράν θα συμφωνήσει να αναστείλει τον εμπλουτισμό ουρανίου για περίοδο 15 έως 20 ετών και να αποσυναρμολογήσει τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις.
Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να προχωρήσουν σε σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων που έχουν επιβάλει κατά της Τεχεράνης.
Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, το Ιράν δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα ούτε επιδίωξε την άμεση απόκτησή τους, αλλά επιδίωκε να φτάσει σε ένα τεχνολογικό επίπεδο που θα του επέτρεπε να τα κατασκευάσει εφόσον το αποφάσιζε.
Mohammad Eslami (Ιρανός αναλυτής): Ο Trump θέλει να στείλει θετικά μηνύματα στις αγορές
Οι Ηνωμένες Πολιτείες μιλούν για ένα πιθανό μνημόνιο κατανόησης (MOU) με το Ιράν που βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωσή του, ενώ παράλληλα συνεχίζουν να τροποποιούν το κείμενο της συμφωνίας, δήλωσε Mohammad Eslami από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης σχολιάζοντας τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι η συμφωνία είναι «κοντά».
«Ο Donald Trump προσπαθεί να στείλει κάποιου είδους θετικά μηνύματα στις αγορές και στην παγκόσμια οικονομία.
Ο Donald Trump και οι Αμερικανοί διαπραγματευτές προσπαθούν να δημιουργήσουν πρόβλημα στο υφιστάμενο μνημόνιο κατανόησης», δήλωσε ο Eslami μιλώντας στο Al Jazeera.
«Είναι πολύ σημαντικό να βρεθεί κάποια λύση ώστε οι Ιρανοί να λάβουν τα χρήματά τους από τη στιγμή της υπογραφής του μνημονίου κατανόησης.
Αυτή τη στιγμή, οι Ιρανοί συνεργάζονται με τους Καταριανούς ομολόγους τους για την εξεύρεση λύσης που θα τους επιτρέψει να αποκτήσουν πρόσβαση στα χρήματα» υπογράμμισε ο αναλυτής, τονίζοντας ότι ο ανώτατος Ηγέτης Mojtaba Khamenei και οι σύμβουλοί του έχουν τον τελευταίο λόγο στη διαμόρφωση της τελικής διατύπωσης οποιασδήποτε συμφωνίας.
Σύμφωνα με τον Eslami, οι Ιρανοί δεν επιθυμούν να προσφέρουν στον Donald Trump «ένα είδος νίκης» όσον αφορά το μνημόνιο κατανόησης.
www.bankingnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου