Πυρηνικό ντόμινο στη Μέση Ανατολή - Σοκ για Ισραήλ το σχέδιο Trump για εμπλουτισμό ουρανίου από τη Σαουδική Αραβία

 Η κυβέρνηση του Donald Trump υπέγραψε συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, προκαλώντας έντονες ανησυχίες για τον κίνδυνο διάδοσης πυρηνικών όπλων στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα στο Ισραήλ, με μεγάλο αγκάθι το ενδεχόμενο να επιτραπεί ο ανεξέλεγκτος εμπλουτισμός ουρανίου στο αραβικό βασίλειο. 

Συγκεκριμένα, οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν συμφωνία για να βοηθήσουν τη Σαουδική Αραβία να αναπτύξει ένα πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι οι δύο χώρες υπέγραψαν «συμφωνία ειρηνικής συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας», η οποία «θα θέσει το νομικό θεμέλιο για μια συνεργασία πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων με ορίζοντα δεκαετιών», θα προσφέρει «σημαντικές ευκαιρίες στις αμερικανικές εταιρείες» και θα συμβάλει στην υλοποίηση της «πυρηνικής αναγέννησης» των Ηνωμένων Πολιτειών.
Εδώ και χρόνια, Ηνωμένες Πολιτείες και Σαουδική Αραβία διαπραγματεύονταν μια συμφωνία που θα προσφέρει στο Ριάντ πρόσβαση σε αμερικανική πυρηνική τεχνολογία, ενώ παράλληλα θα ανοίξει σημαντικές επιχειρηματικές ευκαιρίες για αμερικανικές εταιρείες στην κατασκευή πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι για την περιφερειακή ασφάλεια και οι πολιτικές ευαισθησίες σε μια ήδη ασταθή περιοχή αποτελούσαν διαχρονικά τα βασικά εμπόδια.

Η απουσία των αυστηρών περιορισμών προκαλεί αντιδράσεις

Η Σαουδική Αραβία είναι συμβαλλόμενο μέλος της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT), η οποία απαγορεύει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων και προβλέπει διεθνείς επιθεωρήσεις.
Παρ' όλα αυτά, οι ΗΠΑ παραδοσιακά απαιτούσαν πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας στις συμφωνίες πυρηνικής συνεργασίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η κυβέρνηση Trump είναι έτοιμη να καταθέσει το νέο σχέδιο συμφωνίας στο Κογκρέσο, χωρίς όμως να περιλαμβάνει το λεγόμενο «gold standard» — τον όρο που θα απαγόρευε στη Σαουδική Αραβία να εμπλουτίζει ουράνιο και να επανεπεξεργάζεται χρησιμοποιημένα πυρηνικά καύσιμα.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ανησυχία τόσο σε συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, κυρίως στο Ισραήλ, όσο και σε μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου, τα οποία στο παρελθόν είχαν ζητήσει πολύ αυστηρότερους περιορισμούς.

Γιατί η Σαουδική Αραβία επιδιώκει πυρηνικό πρόγραμμα

Παρότι αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο, η Σαουδική Αραβία επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας στο πλαίσιο του σχεδίου «Vision 2030» του διαδόχου του θρόνου Mohammed bin Salman.
Στόχος είναι η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και η εξοικονόμηση μεγαλύτερων ποσοτήτων αργού πετρελαίου για εξαγωγές.
Το 2024 περίπου τα δύο τρίτα της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας βασίζονταν στο φυσικό αέριο και το πετρέλαιο, ενώ σημαντικές ποσότητες αργού καταναλώνονταν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, την αφαλάτωση θαλασσινού νερού και την κάλυψη των αυξημένων αναγκών κλιματισμού.
Η πυρηνική ενέργεια θα μπορούσε να μειώσει αυτή την κατανάλωση, αυξάνοντας ταυτόχρονα τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου.
Ωστόσο, το Ριάντ έχει επίσης δηλώσει ότι, εάν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα, θα αισθανθεί υποχρεωμένο να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για τις πραγματικές στρατηγικές επιδιώξεις του βασιλείου.

Γεωπολιτικά και οικονομικά οφέλη για τις ΗΠΑ

Μια συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά στρατηγικά αλλά και οικονομικά οφέλη στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η προηγούμενη κυβέρνηση του Joe Biden είχε συνδέσει τη συνεργασία στον τομέα της ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας με την προώθηση της εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ.
Η κυβέρνηση Trump φαίνεται να αντιμετωπίζει πλέον τα δύο ζητήματα ξεχωριστά, αν και μια συμφωνία θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τις διπλωματικές σχέσεις Ουάσιγκτον και Ριάντ.
Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας έχει δηλώσει ότι οι δύο πλευρές σημειώνουν πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, χωρίς όμως να γίνεται αναφορά σε ευρύτερες πρωτοβουλίες εξομάλυνσης των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ.

Αν αποτύχουν οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ, υπάρχουν εναλλακτικές

Σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία με την Ουάσιγκτον, η Σαουδική Αραβία διαθέτει αρκετές εναλλακτικές επιλογές.
Ενδιαφέρον για συνεργασία έχουν εκδηλώσει η κινεζική China National Nuclear Corporation, η ρωσική Rosatom, καθώς και εταιρείες από τη Νότια Κορέα και τη Γαλλία.
Η τελική επιλογή θα εξαρτηθεί από το τεχνολογικό επίπεδο, τους όρους χρηματοδότησης και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Το κρίσιμο ερώτημα: Θα επιτραπεί ο εμπλουτισμός ουρανίου;

Το πιο κρίσιμο ζήτημα στις διαπραγματεύσεις είναι εάν η Ουάσιγκτον θα συμφωνήσει στην κατασκευή μονάδας εμπλουτισμού ουρανίου σε σαουδαραβικό έδαφος, πότε θα μπορούσε να υλοποιηθεί ένα τέτοιο έργο και ποιος θα έχει τον επιχειρησιακό έλεγχο της εγκατάστασης.
Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι η λειτουργία της μονάδας αποκλειστικά από αμερικανικό προσωπικό, στο πλαίσιο μιας λεγόμενης διάταξης «black box», χωρίς πρόσβαση των Σαουδαράβων στις κρίσιμες τεχνολογίες.
Ωστόσο, χωρίς αυστηρές δικλίδες ασφαλείας στη συμφωνία, η Σαουδική Αραβία, η οποία διαθέτει αποθέματα μεταλλεύματος ουρανίου στο έδαφός της, θα μπορούσε θεωρητικά να χρησιμοποιήσει μια εγκατάσταση εμπλουτισμού για την παραγωγή ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού, το οποίο, εφόσον υποστεί περαιτέρω επεξεργασία, μπορεί να αποτελέσει σχάσιμο υλικό για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Πηγή που επικαλείται το Reuters ανέφερε ότι το προτεινόμενο σχέδιο συμφωνίας ΗΠΑ–Σαουδικής Αραβίας δημιουργεί το νομικό πλαίσιο για συνεργασία στον κύκλο του πυρηνικού καυσίμου, ο οποίος περιλαμβάνει και τον εμπλουτισμό ουρανίου, χωρίς όμως να υποχρεώνει τις Ηνωμένες Πολιτείες να μεταφέρουν στη Σαουδική Αραβία τη σχετική τεχνολογία ή τεχνογνωσία.

www.bankingnews.gr