Για δεκαετίες, η επίσημη ιρανική γραμμή βασιζόταν στην αποτροπή: το Ιράν διακήρυττε ότι δεν θα ξεκινούσε έναν πόλεμο, αλλά θα απαντούσε με συντριπτικό τρόπο εάν δεχόταν επίθεση.
Το τελευταίο διάστημα, όμως, Ιρανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι περιγράφουν μια μετατόπιση από την καθαρά αμυντική στάση προς αυτό που χαρακτηρίζουν «ενεργή αποτροπή» και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προληπτική δράση.
Ιρανικά κρατικά μέσα έχουν παρουσιάσει τη νέα φιλοσοφία ως μετάβαση από το μοντέλο «χτυπούν και απαντάμε» σε μια κατάσταση κατά την οποία η Τεχεράνη μπορεί να επιλέξει η ίδια τον χρόνο και τον τόπο της αντίδρασης εάν θεωρήσει ότι μια απειλή έχει φθάσει σε κρίσιμο επίπεδο.
Η παρουσίαση του πυραύλου Qasem Basir τον Σεπτέμβριο συνδέθηκε ευθέως από το IRNA με αυτή τη νέα αντίληψη.
Ανάλογο μήνυμα είχε μεταφέρει και ο εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού Mohammad Akraminia, δηλώνοντας ότι η στρατιωτική δοξασία της χώρας μετακινείται από την άμυνα προς περισσότερο επιθετικές επιχειρήσεις και ταχύτερες αντιδράσεις.
Το αποτέλεσμα είναι μια νέα στρατηγική εξίσωση: σε περίπτωση αναζωπύρωσης του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν θέλει να δείξει ότι δεν σκοπεύει απλώς να απορροφήσει το πρώτο πλήγμα και στη συνέχεια να απαντήσει.
Θέλει να καταστήσει σαφές ότι μπορεί να επιχειρήσει σε πολλά επίπεδα ταυτόχρονα.
Το πρώτο κύμα: Πύραυλοι και drones
Η πλέον άμεση απάντηση σε μια νέα μεγάλη επίθεση θα ήταν, σύμφωνα με την ιρανική στρατηγική που περιγράφεται δημόσια, ένα μαζικό κύμα πυραυλικών και μη επανδρωμένων επιθέσεων.
Και εδώ βρίσκεται ένα κρίσιμο στοιχείο: παρά τα εκτεταμένα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα του 2026, αμερικανικές εκτιμήσεις πληροφοριών έδειχναν την άνοιξη ότι η Τεχεράνη εξακολουθούσε να διαθέτει σημαντικό τμήμα του προπολεμικού οπλοστασίου της.
Δημοσιευμένες αμερικανικές εκτιμήσεις ανέφεραν ότι το Ιράν είχε διατηρήσει ή ανακτήσει πρόσβαση σε περίπου 70% των πυραυλικών αποθεμάτων του, περίπου 60% των εκτοξευτών και περίπου 40% των επιθετικών drones του.
Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει στις εχθροπραξίες με ΗΠΑ, Ισραήλ και κράτη του Περσικού με περισσότερους από 500 πυραύλους και 2.000 drones.
Αυτό σημαίνει ότι μια νέα σύγκρουση δεν θα άρχιζε απέναντι σε ένα Ιράν χωρίς δυνατότητα ανταπόδοσης.
Πρόκειται για ένα γεγονός που οδήγησε πολλούς αναλυτές να κάνουν λόγο για εκκωφαντικό θρίαμβο του Ιράν.
Αντιθέτως, η Τεχεράνη εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να απειλεί αμερικανικές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο, στρατιωτικές υποδομές του Ισραήλ και άλλους στόχους στην περιοχή.
Ο Mohsen Rezaei, ο οποίος σήμερα είναι γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι νέα αμερικανική επίθεση θα προκαλέσει πολύ ισχυρότερη αντίδραση.
Παράλληλα, ο Rezaei έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο και στις έμμεσες διπλωματικές επαφές με την Ουάσιγκτον.
Ο Ali Shamkhani, στον οποίο επίσης αποδίδεται σημαντικό μέρος της διαμόρφωσης αυτής της λογικής, σκοτώθηκε στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου 2026.
Μέχρι τον θάνατό του ήταν από τους βασικούς ανθρώπους της ιρανικής στρατηγικής ηγεσίας.
Το ισχυρότερο χαρτί: Hormuz και παγκόσμια ενέργεια
Η πραγματική δύναμη του Ιράν, όμως, δεν βρίσκεται αποκλειστικά στους πυραύλους.
Βρίσκεται στη γεωγραφία.
Το Hormuz είναι μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες παγκοσμίως και η δυνατότητα της Τεχεράνης να περιορίζει τη ναυσιπλοΐα έχει ήδη αποδειχθεί ικανή να προκαλεί διεθνείς οικονομικές αναταράξεις.
Η σύγκρουση του 2026 περιόρισε δραματικά τη διέλευση από τα Στενά, επηρεάζοντας τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η σημασία του Hormuz είναι τέτοια ώστε αμερικανικές εκτιμήσεις παρακολουθούν ιδιαίτερα στενά τις ιρανικές παράκτιες εγκαταστάσεις πυραύλων που μπορούν να απειλήσουν πολεμικά και εμπορικά πλοία.
Εάν σε μια νέα σύγκρουση πληγούν οι βασικές ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, η Τεχεράνη έχει κάθε κίνητρο να μεταφέρει το κόστος του πολέμου έξω από τα σύνορά της.
Το αρχικό κείμενο περιγράφει ένα ιρανικό σενάριο αντιποίνων κατά ενεργειακών υποδομών κρατών που θα θεωρούνταν ότι συμμετέχουν στην αμερικανική πολεμική προσπάθεια.
Δεν υπάρχει δημόσια επιβεβαιωμένη πλήρης «λίστα στόχων», ούτε επαρκής ανεξάρτητη τεκμηρίωση για συγκεκριμένο αριθμό βαρελιών που η Τεχεράνη σχεδιάζει να αφαιρέσει από την παγκόσμια αγορά.
Η στρατηγική λογική, όμως, είναι σαφής: εάν το ιρανικό πετρέλαιο δεν μπορεί να φθάσει στις αγορές, η Τεχεράνη θέλει να διατηρεί τη δυνατότητα να καταστήσει πολύ δυσκολότερη την εξαγωγή πετρελαίου και από άλλους παραγωγούς της περιοχής.
Και το Hormuz δεν είναι πλέον το μοναδικό σημείο πίεσης.
Bab al-Mandab: Το δεύτερο «κλειδί»
Το δεύτερο μεγάλο θαλάσσιο μέτωπο είναι το Bab al-Mandab.
Οι Houthi στην Υεμένη έχουν αυξήσει την πίεση στις θαλάσσιες γραμμές της Ερυθράς Θάλασσας, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι η ταυτόχρονη διατάραξη της κυκλοφορίας στο Hormuz και στο Bab al-Mandab θα μπορούσε να έχει τεράστιες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Αυτό είναι το δεύτερο επίπεδο της ιρανικής στρατηγικής: η μετατροπή μιας διμερούς πολεμικής σύγκρουσης σε περιφερειακό πρόβλημα.
Η Τεχεράνη έχει επί δεκαετίες αναπτύξει σχέσεις με ένοπλες οργανώσεις και πολιτικοστρατιωτικά δίκτυα στον Λίβανο, στο Ιράκ και στην Υεμένη.
Σε μια γενικευμένη σύγκρουση, τα διαφορετικά αυτά μέτωπα θα μπορούσαν να ασκήσουν ταυτόχρονα πίεση σε αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις και σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς.
Δεν είναι βέβαιο ότι όλες αυτές οι δυνάμεις θα ενεργούσαν αυτόματα και με πλήρη συντονισμό της Τεχεράνης.
Ωστόσο, η πιθανότητα ταυτόχρονης κλιμάκωσης σε πολλά μέτωπα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους μιας νέας αμερικανοϊρανικής σύγκρουσης.
Το τρίτο μέτωπο δεν θα βρίσκεται στο πεδίο μάχης
Υπάρχει όμως και ένας πόλεμος χωρίς πυραύλους.
Ο κυβερνοχώρος.
Οι αμερικανικές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες έχουν ήδη τεθεί σε αυξημένη επιφυλακή για πιθανές επιχειρήσεις ομάδων που συνδέονται ή ευθυγραμμίζονται με το Ιράν.
Τον Μάρτιο, αμερικανικοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί αύξησαν τα μέτρα προστασίας τους εξαιτίας του κινδύνου κυβερνοεπιθέσεων, ενώ μεταγενέστερες αξιολογήσεις έχουν προειδοποιήσει για ιρανικές δυνατότητες εναντίον κρίσιμων υποδομών.
Μια νέα αναμέτρηση θα μπορούσε επομένως να επεκταθεί σε τράπεζες, συστήματα πληρωμών, ενεργειακά δίκτυα, τηλεπικοινωνίες και βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κυβερνοεπίθεση θα πρέπει αυτομάτως να αποδίδεται στην Τεχεράνη.
Η απόδοση ευθύνης στον κυβερνοχώρο είναι ιδιαίτερα δύσκολη και απαιτεί τεχνική τεκμηρίωση.
Το βέβαιο είναι ότι η δυνατότητα δημιουργίας οικονομικού κόστους χωρίς συμβατικό στρατιωτικό πλήγμα αποτελεί πλέον οργανικό μέρος της σύγχρονης στρατηγικής αντιπαράθεσης.
Από τον Περσικό Κόλπο στην Ευρώπη;
Ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι ο γεωγραφικός ορίζοντας της αντιπαράθεσης έχει αρχίσει να διευρύνεται.
Τον Αύγουστο, δημοσιεύματα ανέφεραν ότι ιρανικοί στρατιωτικοί σχεδιασμοί είχαν εξετάσει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη νοτιοανατολική Ευρώπη ως πιθανούς στόχους σε περίπτωση νέας μεγάλης κλιμάκωσης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη Βουλγαρία, η οποία είχε εγκρίνει την προσωρινή ανάπτυξη αμερικανικών αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού στη βάση Bezmer.
Αναφορές συμπεριέλαβαν επίσης την Κύπρο στα πιθανά σημεία ενδιαφέροντος, αν και κυπριακές κυβερνητικές πηγές δήλωσαν ότι είχαν διαβεβαιώσεις πως η χώρα δεν αποτελεί ιρανικό στόχο.
Ο Abbas Araghchi είχε προηγουμένως καλέσει ευρωπαϊκές χώρες να μην επιτρέψουν τη χρήση των εδαφών και των βάσεών τους για αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Αυτό είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό μήνυμα.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι, εάν μια εγκατάσταση χρησιμοποιείται για την υποστήριξη επιθέσεων κατά του Ιράν, ενδέχεται να μην αντιμετωπίζει πλέον τα γεωγραφικά όρια της Μέσης Ανατολής ως απαραβίαστα.
Και κάτω από τη θάλασσα
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση γύρω από τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών που περνούν από το Hormuz.
Ιρανικά κρατικά μέσα έχουν εξετάσει δημοσίως τρόπους αξιοποίησης της ιρανικής γεωγραφικής επιρροής πάνω στις κρίσιμες ψηφιακές υποδομές της περιοχής.
Τα Fars και Tasnim είχαν αναφερθεί ακόμη και στην επιβολή τελών σε διεθνείς τεχνολογικές εταιρείες για τη χρήση καλωδίων που διασχίζουν τα Στενά.
Άλλα δημοσιεύματα ανέφεραν ότι, σε περίπτωση σοβαρής κλιμάκωσης, ιρανικοί σχεδιασμοί έχουν εξετάσει και τα υποθαλάσσια δίκτυα ως πιθανό πεδίο πίεσης.
Αυτό παραμένει σενάριο και όχι επιβεβαιωμένη επιχειρησιακή απόφαση.
Η σημασία του, πάντως, είναι τεράστια. Ο σύγχρονος πόλεμος δεν αφορά μόνο αεροδρόμια, πλοία και βάσεις.
Αφορά επίσης δεδομένα, επικοινωνίες και οικονομικές συναλλαγές.
Η νέα αποτροπή της Τεχεράνης
Όλα αυτά συνθέτουν τη βασική λογική της νέας ιρανικής στρατηγικής.
Το Ιράν γνωρίζει ότι δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ σε μια κλασική αναμέτρηση στρατιωτικής ισχύος.
Προσπαθεί επομένως να αλλάξει το ίδιο το πεδίο της αντιπαράθεσης.
Η απειλή που θέλει να δημιουργήσει δεν είναι: «θα σας νικήσουμε με τον ίδιο τρόπο που πολεμάτε εσείς».
Είναι διαφορετική: Αν μας επιτεθείτε, το κόστος δεν θα περιοριστεί στο Ιράν. Θα εξαπλωθεί σε στρατιωτικές βάσεις, ενεργειακές αγορές, θαλάσσιους διαδρόμους, περιφερειακά μέτωπα, χρηματοπιστωτικά συστήματα και κρίσιμες υποδομές.
Αυτή είναι η πραγματική έννοια της «ενεργής αποτροπής».
Και γι' αυτό η επόμενη κρίση με την Τεχεράνη μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη από τις προηγούμενες.
Όχι απαραίτητα επειδή το Ιράν έχει περισσότερη στρατιωτική ισχύ από τους αντιπάλους του, αλλά επειδή επιχειρεί να δημιουργήσει μια κατάσταση στην οποία το κόστος μιας νέας επίθεσης δεν θα μπορεί πλέον να υπολογιστεί μόνο πάνω στον χάρτη του Ιράν.
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι ότι η επόμενη σύγκρουση, εάν ξεσπάσει, δεν θα έχει ένα μέτωπο.
Θα έχει πολλά — και ορισμένα από αυτά μπορεί να βρίσκονται πολύ μακριά από τη Μέση Ανατολή.
www.bankingnews.gr
Το τελευταίο διάστημα, όμως, Ιρανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι περιγράφουν μια μετατόπιση από την καθαρά αμυντική στάση προς αυτό που χαρακτηρίζουν «ενεργή αποτροπή» και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προληπτική δράση.
Ιρανικά κρατικά μέσα έχουν παρουσιάσει τη νέα φιλοσοφία ως μετάβαση από το μοντέλο «χτυπούν και απαντάμε» σε μια κατάσταση κατά την οποία η Τεχεράνη μπορεί να επιλέξει η ίδια τον χρόνο και τον τόπο της αντίδρασης εάν θεωρήσει ότι μια απειλή έχει φθάσει σε κρίσιμο επίπεδο.
Η παρουσίαση του πυραύλου Qasem Basir τον Σεπτέμβριο συνδέθηκε ευθέως από το IRNA με αυτή τη νέα αντίληψη.
Ανάλογο μήνυμα είχε μεταφέρει και ο εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού Mohammad Akraminia, δηλώνοντας ότι η στρατιωτική δοξασία της χώρας μετακινείται από την άμυνα προς περισσότερο επιθετικές επιχειρήσεις και ταχύτερες αντιδράσεις.
Το αποτέλεσμα είναι μια νέα στρατηγική εξίσωση: σε περίπτωση αναζωπύρωσης του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν θέλει να δείξει ότι δεν σκοπεύει απλώς να απορροφήσει το πρώτο πλήγμα και στη συνέχεια να απαντήσει.
Θέλει να καταστήσει σαφές ότι μπορεί να επιχειρήσει σε πολλά επίπεδα ταυτόχρονα.
Το πρώτο κύμα: Πύραυλοι και drones
Η πλέον άμεση απάντηση σε μια νέα μεγάλη επίθεση θα ήταν, σύμφωνα με την ιρανική στρατηγική που περιγράφεται δημόσια, ένα μαζικό κύμα πυραυλικών και μη επανδρωμένων επιθέσεων.
Και εδώ βρίσκεται ένα κρίσιμο στοιχείο: παρά τα εκτεταμένα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα του 2026, αμερικανικές εκτιμήσεις πληροφοριών έδειχναν την άνοιξη ότι η Τεχεράνη εξακολουθούσε να διαθέτει σημαντικό τμήμα του προπολεμικού οπλοστασίου της.
Δημοσιευμένες αμερικανικές εκτιμήσεις ανέφεραν ότι το Ιράν είχε διατηρήσει ή ανακτήσει πρόσβαση σε περίπου 70% των πυραυλικών αποθεμάτων του, περίπου 60% των εκτοξευτών και περίπου 40% των επιθετικών drones του.
Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει στις εχθροπραξίες με ΗΠΑ, Ισραήλ και κράτη του Περσικού με περισσότερους από 500 πυραύλους και 2.000 drones.
Αυτό σημαίνει ότι μια νέα σύγκρουση δεν θα άρχιζε απέναντι σε ένα Ιράν χωρίς δυνατότητα ανταπόδοσης.
Πρόκειται για ένα γεγονός που οδήγησε πολλούς αναλυτές να κάνουν λόγο για εκκωφαντικό θρίαμβο του Ιράν.
Αντιθέτως, η Τεχεράνη εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να απειλεί αμερικανικές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο, στρατιωτικές υποδομές του Ισραήλ και άλλους στόχους στην περιοχή.
Ο Mohsen Rezaei, ο οποίος σήμερα είναι γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι νέα αμερικανική επίθεση θα προκαλέσει πολύ ισχυρότερη αντίδραση.
Παράλληλα, ο Rezaei έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο και στις έμμεσες διπλωματικές επαφές με την Ουάσιγκτον.
Ο Ali Shamkhani, στον οποίο επίσης αποδίδεται σημαντικό μέρος της διαμόρφωσης αυτής της λογικής, σκοτώθηκε στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου 2026.
Μέχρι τον θάνατό του ήταν από τους βασικούς ανθρώπους της ιρανικής στρατηγικής ηγεσίας.
Το ισχυρότερο χαρτί: Hormuz και παγκόσμια ενέργεια
Η πραγματική δύναμη του Ιράν, όμως, δεν βρίσκεται αποκλειστικά στους πυραύλους.
Βρίσκεται στη γεωγραφία.
Το Hormuz είναι μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες παγκοσμίως και η δυνατότητα της Τεχεράνης να περιορίζει τη ναυσιπλοΐα έχει ήδη αποδειχθεί ικανή να προκαλεί διεθνείς οικονομικές αναταράξεις.
Η σύγκρουση του 2026 περιόρισε δραματικά τη διέλευση από τα Στενά, επηρεάζοντας τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η σημασία του Hormuz είναι τέτοια ώστε αμερικανικές εκτιμήσεις παρακολουθούν ιδιαίτερα στενά τις ιρανικές παράκτιες εγκαταστάσεις πυραύλων που μπορούν να απειλήσουν πολεμικά και εμπορικά πλοία.
Εάν σε μια νέα σύγκρουση πληγούν οι βασικές ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, η Τεχεράνη έχει κάθε κίνητρο να μεταφέρει το κόστος του πολέμου έξω από τα σύνορά της.
Το αρχικό κείμενο περιγράφει ένα ιρανικό σενάριο αντιποίνων κατά ενεργειακών υποδομών κρατών που θα θεωρούνταν ότι συμμετέχουν στην αμερικανική πολεμική προσπάθεια.
Δεν υπάρχει δημόσια επιβεβαιωμένη πλήρης «λίστα στόχων», ούτε επαρκής ανεξάρτητη τεκμηρίωση για συγκεκριμένο αριθμό βαρελιών που η Τεχεράνη σχεδιάζει να αφαιρέσει από την παγκόσμια αγορά.
Η στρατηγική λογική, όμως, είναι σαφής: εάν το ιρανικό πετρέλαιο δεν μπορεί να φθάσει στις αγορές, η Τεχεράνη θέλει να διατηρεί τη δυνατότητα να καταστήσει πολύ δυσκολότερη την εξαγωγή πετρελαίου και από άλλους παραγωγούς της περιοχής.
Και το Hormuz δεν είναι πλέον το μοναδικό σημείο πίεσης.
Bab al-Mandab: Το δεύτερο «κλειδί»
Το δεύτερο μεγάλο θαλάσσιο μέτωπο είναι το Bab al-Mandab.
Οι Houthi στην Υεμένη έχουν αυξήσει την πίεση στις θαλάσσιες γραμμές της Ερυθράς Θάλασσας, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι η ταυτόχρονη διατάραξη της κυκλοφορίας στο Hormuz και στο Bab al-Mandab θα μπορούσε να έχει τεράστιες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Αυτό είναι το δεύτερο επίπεδο της ιρανικής στρατηγικής: η μετατροπή μιας διμερούς πολεμικής σύγκρουσης σε περιφερειακό πρόβλημα.
Η Τεχεράνη έχει επί δεκαετίες αναπτύξει σχέσεις με ένοπλες οργανώσεις και πολιτικοστρατιωτικά δίκτυα στον Λίβανο, στο Ιράκ και στην Υεμένη.
Σε μια γενικευμένη σύγκρουση, τα διαφορετικά αυτά μέτωπα θα μπορούσαν να ασκήσουν ταυτόχρονα πίεση σε αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις και σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς.
Δεν είναι βέβαιο ότι όλες αυτές οι δυνάμεις θα ενεργούσαν αυτόματα και με πλήρη συντονισμό της Τεχεράνης.
Ωστόσο, η πιθανότητα ταυτόχρονης κλιμάκωσης σε πολλά μέτωπα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους μιας νέας αμερικανοϊρανικής σύγκρουσης.
Το τρίτο μέτωπο δεν θα βρίσκεται στο πεδίο μάχης
Υπάρχει όμως και ένας πόλεμος χωρίς πυραύλους.
Ο κυβερνοχώρος.
Οι αμερικανικές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες έχουν ήδη τεθεί σε αυξημένη επιφυλακή για πιθανές επιχειρήσεις ομάδων που συνδέονται ή ευθυγραμμίζονται με το Ιράν.
Τον Μάρτιο, αμερικανικοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί αύξησαν τα μέτρα προστασίας τους εξαιτίας του κινδύνου κυβερνοεπιθέσεων, ενώ μεταγενέστερες αξιολογήσεις έχουν προειδοποιήσει για ιρανικές δυνατότητες εναντίον κρίσιμων υποδομών.
Μια νέα αναμέτρηση θα μπορούσε επομένως να επεκταθεί σε τράπεζες, συστήματα πληρωμών, ενεργειακά δίκτυα, τηλεπικοινωνίες και βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κυβερνοεπίθεση θα πρέπει αυτομάτως να αποδίδεται στην Τεχεράνη.
Η απόδοση ευθύνης στον κυβερνοχώρο είναι ιδιαίτερα δύσκολη και απαιτεί τεχνική τεκμηρίωση.
Το βέβαιο είναι ότι η δυνατότητα δημιουργίας οικονομικού κόστους χωρίς συμβατικό στρατιωτικό πλήγμα αποτελεί πλέον οργανικό μέρος της σύγχρονης στρατηγικής αντιπαράθεσης.
Από τον Περσικό Κόλπο στην Ευρώπη;
Ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι ο γεωγραφικός ορίζοντας της αντιπαράθεσης έχει αρχίσει να διευρύνεται.
Τον Αύγουστο, δημοσιεύματα ανέφεραν ότι ιρανικοί στρατιωτικοί σχεδιασμοί είχαν εξετάσει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη νοτιοανατολική Ευρώπη ως πιθανούς στόχους σε περίπτωση νέας μεγάλης κλιμάκωσης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη Βουλγαρία, η οποία είχε εγκρίνει την προσωρινή ανάπτυξη αμερικανικών αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού στη βάση Bezmer.
Αναφορές συμπεριέλαβαν επίσης την Κύπρο στα πιθανά σημεία ενδιαφέροντος, αν και κυπριακές κυβερνητικές πηγές δήλωσαν ότι είχαν διαβεβαιώσεις πως η χώρα δεν αποτελεί ιρανικό στόχο.
Ο Abbas Araghchi είχε προηγουμένως καλέσει ευρωπαϊκές χώρες να μην επιτρέψουν τη χρήση των εδαφών και των βάσεών τους για αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Αυτό είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό μήνυμα.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι, εάν μια εγκατάσταση χρησιμοποιείται για την υποστήριξη επιθέσεων κατά του Ιράν, ενδέχεται να μην αντιμετωπίζει πλέον τα γεωγραφικά όρια της Μέσης Ανατολής ως απαραβίαστα.
Και κάτω από τη θάλασσα
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση γύρω από τα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών που περνούν από το Hormuz.
Ιρανικά κρατικά μέσα έχουν εξετάσει δημοσίως τρόπους αξιοποίησης της ιρανικής γεωγραφικής επιρροής πάνω στις κρίσιμες ψηφιακές υποδομές της περιοχής.
Τα Fars και Tasnim είχαν αναφερθεί ακόμη και στην επιβολή τελών σε διεθνείς τεχνολογικές εταιρείες για τη χρήση καλωδίων που διασχίζουν τα Στενά.
Άλλα δημοσιεύματα ανέφεραν ότι, σε περίπτωση σοβαρής κλιμάκωσης, ιρανικοί σχεδιασμοί έχουν εξετάσει και τα υποθαλάσσια δίκτυα ως πιθανό πεδίο πίεσης.
Αυτό παραμένει σενάριο και όχι επιβεβαιωμένη επιχειρησιακή απόφαση.
Η σημασία του, πάντως, είναι τεράστια. Ο σύγχρονος πόλεμος δεν αφορά μόνο αεροδρόμια, πλοία και βάσεις.
Αφορά επίσης δεδομένα, επικοινωνίες και οικονομικές συναλλαγές.
Η νέα αποτροπή της Τεχεράνης
Όλα αυτά συνθέτουν τη βασική λογική της νέας ιρανικής στρατηγικής.
Το Ιράν γνωρίζει ότι δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ σε μια κλασική αναμέτρηση στρατιωτικής ισχύος.
Προσπαθεί επομένως να αλλάξει το ίδιο το πεδίο της αντιπαράθεσης.
Η απειλή που θέλει να δημιουργήσει δεν είναι: «θα σας νικήσουμε με τον ίδιο τρόπο που πολεμάτε εσείς».
Είναι διαφορετική: Αν μας επιτεθείτε, το κόστος δεν θα περιοριστεί στο Ιράν. Θα εξαπλωθεί σε στρατιωτικές βάσεις, ενεργειακές αγορές, θαλάσσιους διαδρόμους, περιφερειακά μέτωπα, χρηματοπιστωτικά συστήματα και κρίσιμες υποδομές.
Αυτή είναι η πραγματική έννοια της «ενεργής αποτροπής».
Και γι' αυτό η επόμενη κρίση με την Τεχεράνη μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη από τις προηγούμενες.
Όχι απαραίτητα επειδή το Ιράν έχει περισσότερη στρατιωτική ισχύ από τους αντιπάλους του, αλλά επειδή επιχειρεί να δημιουργήσει μια κατάσταση στην οποία το κόστος μιας νέας επίθεσης δεν θα μπορεί πλέον να υπολογιστεί μόνο πάνω στον χάρτη του Ιράν.
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι ότι η επόμενη σύγκρουση, εάν ξεσπάσει, δεν θα έχει ένα μέτωπο.
Θα έχει πολλά — και ορισμένα από αυτά μπορεί να βρίσκονται πολύ μακριά από τη Μέση Ανατολή.
www.bankingnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου