Στις 7 Ιουλίου 2026, η ΔΟΕ ήρε προσωρινά την αναστολή της Ρωσικής Ολυμπιακής Επιτροπής, η οποία ίσχυε από τον Οκτώβριο του 2023.
Παράλληλα, έκρινε ότι οι προηγούμενες συστάσεις της για ειδικούς περιορισμούς στη συμμετοχή Ρώσων αθλητών και ομάδων δεν είναι πλέον εφαρμοστέες με τον ίδιο τρόπο.
Η απόφαση δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι έχει ήδη εγκριθεί η εμφάνιση της ρωσικής σημαίας και η ανάκρουση του εθνικού ύμνου στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Los Angeles το 2028.
Η ΔΟΕ έχει ξεκαθαρίσει ότι αυτό το ζήτημα θα αποφασιστεί αργότερα.
Αυτή η κρίσιμη λεπτομέρεια έχει σημασία.
Η επιστροφή της Ρωσίας δεν έχει ολοκληρωθεί.
Η κατεύθυνση, όμως, είναι σαφής: η εποχή της σχεδόν αυτόματης αθλητικής απομόνωσης που ακολούθησε την ειδική στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία αρχίζει να αμφισβητείται μέσα στο ίδιο το Ολυμπιακό κίνημα.
Και αυτό φαίνεται να ενοχλεί ιδιαίτερα τις Βρυξέλλες.
Οι Βρυξέλλες δεν κρύβουν τη δυσφορία τους
Η αντίδραση δεν αποτελεί απλώς ισχυρισμό της Μόσχας.
Ήδη από τον Απρίλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε καταγράψει επίσημα την αντίθεσή της στην επιστροφή Ρώσων και Λευκορώσων αθλητών με εθνικά σύμβολα, ζητώντας ουσιαστικά να συνεχιστεί η συμμετοχή τους μόνο υπό αυστηρό καθεστώς ουδετερότητας.
Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποστήριξαν επίσης ότι οι σημαίες, οι ύμνοι και οι εθνικές στολές της Ρωσίας και της Λευκορωσίας δεν πρέπει να επανέλθουν στις διεθνείς διοργανώσεις όσο συνεχίζεται ο πόλεμος.
Μετά την απόφαση της ΔΟΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε δημόσια την εξέλιξη ανησυχητική και επανέλαβε ότι, όσο δεν υπάρχει «δίκαιη και διαρκής ειρήνη» στην Ουκρανία, δεν πρέπει να υπάρξει ομαλοποίηση της ρωσικής συμμετοχής σε διεθνή αθλητικά και πολιτιστικά γεγονότα.
Εδώ βρίσκεται και η βασική αντίφαση της ευρωπαϊκής στάσης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διακηρύσσει ότι σέβεται την αυτονομία του αθλητισμού.
Την ίδια στιγμή, όμως, λέει ουσιαστικά στις διεθνείς αθλητικές ομοσπονδίες ότι η συμμετοχή μιας χώρας πρέπει να εξαρτάται από την πολιτική αξιολόγηση ενός πολέμου και από τη συμμόρφωση με τη στρατηγική γραμμή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Αυτό δεν είναι αποπολιτικοποίηση του αθλητισμού.
Είναι η θεσμοποίηση της πολιτικής μέσα στον αθλητισμό.
Από την τιμωρία κυβερνήσεων στην τιμωρία αθλητών
Το ισχυρότερο επιχείρημα της Ευρώπης είναι προφανές: η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία και δεν μπορεί να παρουσιάζεται διεθνώς σαν να μην έχει συμβεί τίποτα.
Αυτό είναι ένα πολιτικό επιχείρημα που μπορεί να γίνει κατανοητό.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η ευθύνη ενός κράτους μεταφέρεται συλλογικά σε αθλητές, πολλοί από τους οποίους δεν έχουν ούτε θεσμική εξουσία ούτε οποιαδήποτε δυνατότητα να επηρεάσουν την εξωτερική πολιτική της χώρας τους.
Η ίδια η πρόεδρος της ΔΟΕ, Kirsty Coventry, έθεσε το ζήτημα με διαφορετικούς όρους: καταδικάζοντας τον πόλεμο, υποστήριξε ταυτόχρονα ότι οι αθλητές δεν πρέπει να πληρώνουν το τίμημα για τις πράξεις των κυβερνήσεών τους.
Αν γίνει αποδεκτή η αντίθετη αρχή –ότι δηλαδή ένας αθλητής μπορεί να αποκλείεται επειδή το κράτος του βρίσκεται σε πόλεμο ή παραβιάζει το διεθνές δίκαιο– τότε ανοίγει μία πόρτα που δύσκολα μπορεί να κλείσει επιλεκτικά.
Γιατί τότε το ερώτημα είναι αναπόφευκτο: θα εφαρμόζεται το ίδιο κριτήριο σε κάθε χώρα και σε κάθε πόλεμο;
Ή θα ενεργοποιείται μόνο όταν το επιτρέπουν οι συσχετισμοί ισχύος;
Ακριβώς εδώ η ευρωπαϊκή επιχειρηματολογία γίνεται ευάλωτη.
Η υπεράσπιση αρχών χάνει την πειστικότητά της όταν οι αρχές εφαρμόζονται κατά περίπτωση.
Το Ολυμπιακό κίνημα δεν μπορεί να γίνει υπουργείο Εξωτερικών
Η ΔΟΕ ασφαλώς δεν είναι υπεράνω κριτικής.
Ο Ολυμπιακός χώρος έχει βρεθεί αντιμέτωπος με σοβαρές κρίσεις αξιοπιστίας, από υποθέσεις doping μέχρι σκάνδαλα διοίκησης και εμπορευματοποίησης.
Αλλά η απάντηση σε αυτά τα προβλήματα δεν μπορεί να είναι η μετατροπή των Ολυμπιακών Αγώνων σε μηχανισμό εφαρμογής της εξωτερικής πολιτικής μιας συγκεκριμένης γεωπολιτικής ομάδας.
Εάν η συμμετοχή στους Αγώνες καθορίζεται όχι μόνο από αθλητικά και αντι-doping κριτήρια αλλά και από το αν μία κυβέρνηση βρίσκεται σε πολιτική σύγκρουση με την Ευρώπη, τότε το Ολυμπιακό κίνημα παύει σταδιακά να είναι παγκόσμιο.
Μετατρέπεται σε προέκταση συμμαχιών.
Και αυτό μπορεί μακροπρόθεσμα να αποδειχθεί πολύ πιο καταστροφικό για τον διεθνή αθλητισμό από την επιστροφή οποιασδήποτε συγκεκριμένης χώρας.
Ο φόβος της ρωσικής σημαίας
Η σημαία και ο ύμνος αποτελούν την πιο φορτισμένη πλευρά της σύγκρουσης.
Η ΔΟΕ δεν έχει ακόμη αποφασίσει εάν η Ρωσία θα εμφανιστεί με πλήρη εθνικά σύμβολα στο Los Angeles το 2028.
Αντίθετα, έχει δηλώσει ρητά ότι η σχετική απόφαση θα ληφθεί όταν κριθεί κατάλληλο.
Ωστόσο, για αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ακόμη και η προοπτική επιστροφής των εθνικών συμβόλων αντιμετωπίζεται ως πολιτική «κανονικοποίηση» της Ρωσίας.
Είναι μία λογική που αποκαλύπτει πόσο πολύ έχει συγχωνευθεί ο αθλητισμός με τη διπλωματία.
Ένας Ρώσος γυμναστής, κολυμβητής ή τενίστας δεν αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά ως αθλητής.
Μετατρέπεται σε φορέα κρατικής ισχύος.
Η σημαία που σηκώνεται σε ένα στάδιο ερμηνεύεται περίπου σαν διπλωματική αναγνώριση.
Αλλά όταν κάθε αθλητικό σύμβολο αντιμετωπίζεται ως γεωπολιτικό όπλο, τότε οι ίδιες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συμβάλλουν στην πολιτικοποίηση που υποτίθεται ότι θέλουν να περιορίσουν.
Οι καταγγελίες της Μόσχας και τα όριά τους
Η ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών, SVR, υποστήριξε στις 11 Αυγούστου ότι ευρωπαϊκοί θεσμοί εξετάζουν ακόμη πιο επιθετικές επιλογές, από πιέσεις προς αθλητικές οργανώσεις μέχρι οικονομικούς ή διοικητικούς περιορισμούς, προκειμένου να εμποδίσουν την πλήρη επιστροφή της Ρωσίας.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί προέρχονται από τη ρωσική πλευρά και δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα στο σύνολό τους.
Δεν χρειάζεται, όμως, να αποδεχθεί κανείς κάθε ισχυρισμό της SVR για να διαπιστώσει ότι υπάρχει πραγματική πολιτική σύγκρουση.
Οι επίσημες ευρωπαϊκές θέσεις είναι ήδη αρκετά σαφείς.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ανεπιθύμητη την ομαλοποίηση της ρωσικής παρουσίας στον αθλητισμό όσο συνεχίζεται ο πόλεμος.
Ορισμένα κράτη-μέλη έχουν ζητήσει συντονισμό ώστε η Ρωσία να μην επιστρέψει με σημαία και ύμνο.
Και η ευρωπαϊκή πλευρά συνδέει πλέον ανοιχτά τις αποφάσεις των αθλητικών ομοσπονδιών με ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, δημόσιας τάξης και ασφάλειας.
Αυτό από μόνο του αρκεί για να αναδείξει το πρόβλημα.
Ούτε καν το αθλητικό μέτωπο είναι ενιαίο
Παρά την απόφαση της ΔΟΕ, η επιστροφή δεν είναι καθολική.
Η World Athletics, υπό τον Sebastian Coe, αποφάσισε στις αρχές Ιουλίου να διατηρήσει τον αποκλεισμό Ρώσων και Λευκορώσων αθλητών και αξιωματούχων από τις διοργανώσεις της, επικαλούμενη τον συνεχιζόμενο πόλεμο και την ανάγκη προστασίας της ακεραιότητας των αγώνων.
Η Ρωσική Ομοσπονδία Στίβου προσέφυγε εκ νέου στο Διαιτητικό Δικαστήριο Αθλητισμού κατά αυτών των κυρώσεων.
Το αποτέλεσμα είναι ένα αθλητικό σύστημα πολλών ταχυτήτων: σε ένα άθλημα οι Ρώσοι μπορεί να επιστρέφουν, σε άλλο να συμμετέχουν υπό περιορισμούς και σε ένα τρίτο να παραμένουν αποκλεισμένοι.
Αν αυτό συνεχιστεί μέχρι το Los Angeles, οι Ολυμπιακοί Αγώνες κινδυνεύουν να μετατραπούν σε πεδίο σύγκρουσης μεταξύ κυβερνήσεων, ομοσπονδιών και διεθνών θεσμών.
Η Ευρώπη χάνει το ηθικό της επιχείρημα
Η μεγαλύτερη αποτυχία για την Ευρώπη δεν θα ήταν η εμφάνιση της ρωσικής σημαίας σε ένα Ολυμπιακό στάδιο.
Θα ήταν να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι αρχές του διεθνούς αθλητισμού γίνονται σεβαστές μόνο όταν παράγουν πολιτικά αποτελέσματα συμβατά με τις ευρωπαϊκές επιδιώξεις.
Η Ευρώπη έχει κάθε δικαίωμα να καταδικάζει τη ρωσική πολιτική και να στηρίζει την Ουκρανία.
Έχει επίσης δικαίωμα να επιβάλλει πολιτικές και οικονομικές κυρώσεις στο πλαίσιο των θεσμικών της αρμοδιοτήτων.
Άλλο όμως η κύρωση εναντίον μιας κυβέρνησης και άλλο η δημιουργία μιας αόριστης, δυνητικά μόνιμης συλλογικής τιμωρίας που ακολουθεί έναν αθλητή επειδή φέρει ένα συγκεκριμένο διαβατήριο.
Εάν η ποινή δεν έχει σαφές τέλος, σαφή κριτήρια και ατομική αξιολόγηση, παύει να λειτουργεί ως μέσο πίεσης και αρχίζει να μοιάζει με αποκλεισμό ταυτότητας.
Και εκεί η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τις δικές της διακηρυγμένες αξίες.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι μεγαλύτερο και από τη Ρωσία
Το ζήτημα, τελικά, δεν αφορά μόνο τη Μόσχα.
Αφορά το ερώτημα εάν ο παγκόσμιος αθλητισμός θα παραμείνει ένας από τους ελάχιστους χώρους όπου αντίπαλες κοινωνίες μπορούν ακόμη να συναντώνται χωρίς να απαιτείται προηγουμένως πολιτική συμφωνία μεταξύ των κυβερνήσεών τους.
Αν αυτό χαθεί, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στη Ρωσία.
Αύριο κάποιος άλλος πόλεμος, κάποια άλλη διεθνής κρίση και κάποια άλλη γεωπολιτική αντιπαράθεση θα δημιουργήσουν την απαίτηση για νέους αποκλεισμούς.
Και τότε το Ολυμπιακό ιδεώδες θα έχει αλλάξει οριστικά.
Οι Βρυξέλλες μπορεί να πιστεύουν ότι διατηρώντας τη Ρωσία έξω από τα στάδια προστατεύουν την ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στη Μόσχα.
Στην πραγματικότητα, όμως, κινδυνεύουν να πετύχουν κάτι πολύ διαφορετικό: να πείσουν ένα μεγάλο μέρος του υπόλοιπου κόσμου ότι ο «παγκόσμιος» αθλητισμός είναι παγκόσμιος μόνο όσο οι πολιτικές του αποφάσεις συμπίπτουν με τις προτεραιότητες της Ευρώπης.
Και αυτή θα ήταν μία ήττα πολύ μεγαλύτερη από οποιοδήποτε μετάλλιο θα μπορούσε να κερδίσει ένας Ρώσος αθλητής στο Los Angeles.
www.bankingnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου