Χρυσωρυχείο το Hormuz με 120 δισ. το έτος: Ο Trump έκανε «δώρο» στο Ιράν 500 δισ. δολ, κατέστρεψε τις οικονομίες του Περσικού

 Αν επέβαλλε χρέωση 2 εκατομμυρίων δολαρίων ανά πλοίο, η Τεχεράνη θα μπορούσε να εισπράττει πάνω από 110 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο ενώ οι παραγωγοί πετρελαίου στα κράτη του Περσικού Κόλπου χάνουν περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια σε κέρδη για κάθε έτος που τα Στενά παραμένουν κλειστά

Όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump αποφάσισε να επιτεθεί στο Ιράν, πιθανότατα δεν είχε κατά νου να χαρίσει στην κυβέρνηση της Τεχεράνης μια «μηχανή παραγωγής χρήματος» που θα μπορούσε να αποφέρει έως και 500 δισεκατομμύρια δολάρια στα επόμενα περίπου τέσσερα χρόνια.
Ωστόσο, αυτό μπορεί τελικά να επιτύχει ο πρόεδρος, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχωρήσουν.
Πολλά εξαρτώνται από το αν η Τεχεράνη θα διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Hormuz, από όπου, ως γνωστόν, πριν από τον πόλεμο διέρχονταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να καταφέρουν να ανοίξουν αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε με στρατιωτική ισχύ — ή να ωθήσουν άλλες χώρες να το πράξουν.

Οι αντικρουόμενες δηλώσεις Trump 

Ο Trump έχει… δηλώσει επτά φορές ότι έχει νικήσει, και θα ολοκληρώσει τον πόλεμο σε δύο έως τρεις εβδομάδες ακόμη και χωρίς συμφωνία, αν και έχει επανειλημμένα αντιφάσκει.
Το Σάββατο 4 Απριλίου 2026, ως τελευταία εξέλιξη, έδωσε τελεσίγραφο 48 ωρών απειλώντας την ενεργειακή υποδομή του Ιράν και οι ΗΠΑ έχουν στείλει περισσότερα στρατεύματα στην περιοχή διαμορφώνοντας τις προϋποθέσεις για κλιμάκωση των επιχειρήσεων.

Τα κέρδη από τα διόδια έως και 120 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως

Εάν ο Trump αποχωρούσε μονομερώς, η Τεχεράνη θα μπορούσε να θεσμοθετήσει το σύστημα των τελών διέλευσης που ήδη εφαρμόζει.
Δεδομένων των τεράστιων κερδών που αποκομίζουν τα αραβικά κράτη από τη μεταφορά πετρελαίου και LNG μέσω αυτού του στρατηγικού περάσματος ενεργειακών αγαθών, το Ιράν θα μπορούσε να αποσπά έως και 120 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως - μέχρι οι παραγωγοί να κατασκευάσουν αγωγούς που θα το παρακάμπτουν.
Το Ιράν έχει ήδη χρεώσει τουλάχιστον ένα πλοίο με 2 εκατομμύρια δολάρια για τη διέλευση από το Hormuz, σύμφωνα με το Lloyd’s List ενώ οι φήμες στα διεθνή ΜΜΕ κάνουν λόγο για ποσά που ξεκινούν από 700.000 δολ.
Πριν από τον πόλεμο, περίπου 150 πλοία περνούσαν καθημερινά από τα Στενά.
Αν επέβαλλε χρέωση 2 εκατομμυρίων δολαρίων ανά πλοίο, η Τεχεράνη θα μπορούσε να εισπράττει πάνω από 110 έως 120 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο.

Τα αναλογικά τέλη… και η γεωπολιτική ισχύς

Ωστόσο, ένα ενιαίο τέλος είναι υπερβολικά απλοϊκή στρατηγική.
Πιο λογικό θα ήταν να επιβάλλεται χρέωση ανάλογα με το βάρος του πλοίου, όπως κάνει η Τουρκία για τα πλοία που διέρχονται από τον Βόσπορο και τα Δαρδανέλια.
Το Ιράν θα μπορούσε ακόμη και να επιβάλλει τέλος που να σχετίζεται με το κέρδος του φορτίου, κάτι που θα ήταν ελκυστικό δεδομένων των υψηλών κερδών των αραβικών κρατών του Περσικού Κόλπου από πετρέλαιο και LNG.

Tι λένε τα νούμερα για το Hormuz - Τα 10 εκατομμύρια βαρέλια που είναι... παγιδευμένα

Ας δούμε τους αριθμούς συγκεκριμένα και αναλυτικά.
Πριν από τον πόλεμο, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου περνούσαν καθημερινά από το Hormuz.
Η Σαουδική Αραβία μπορεί να εκτρέψει 7 εκατομμύρια μέσω αγωγού προς την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορούν να μεταφέρουν 1,5 εκατομμύριο μέσω αγωγού προς τον Κόλπο του Ομάν.
Άλλα 1,5 εκατομμύριο προέρχονται από το ίδιο το Ιράν.
Αυτό αφήνει 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως «παγιδευμένα» στον Περσικό Κόλπο.
Ας υποθέσουμε ότι η τιμή του πετρελαίου επιστρέφει περίπου στα 60 δολάρια ανά βαρέλι — από περίπου 100 δολάρια που ήταν την Τετάρτη  (1/4) — εάν ανοίξουν τα Στενά.
Αφαιρώντας το κόστος παραγωγής των χωρών του Κόλπου, περίπου 5 δολάρια ανά βαρέλι (χωρίς να υπολογίζονται τα ήδη πραγματοποιηθέντα κεφαλαιουχικά κόστη), προκύπτει ότι οι παραγωγοί πετρελαίου χάνουν περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια σε κέρδη για κάθε χρόνο που τα Στενά παραμένουν κλειστά.
Παράλληλα, το Κατάρ είχε έσοδα 187 δισεκατομμυρίων ριάλ (περίπου 50 δισ. δολάρια) από το φυσικό αέριο πέρυσι, με τη μεγάλη πλειονότητα να αποτελεί καθαρό κέρδος λόγω χαμηλού κόστους παραγωγής και υγροποίησης.

Το νέο μοίρασμα της ενεργειακής πίτας και η αντοχή της Βαγδάτης 

Το Ιράν θα επιδιώξει να αποσπάσει σημαντικού μέρος αυτού του συνολικού «κερδοφόρου αποθέματος» των 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως ως αντάλλαγμα για το άνοιγμα του Hormuz.
Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και οι άλλοι παραγωγοί θα προσπαθήσουν να παραχωρήσουν όσο το δυνατόν λιγότερα.
Το πώς θα μοιραστεί αυτή η «πίτα» θα εξαρτηθεί από τη διαπραγματευτική ισχύ κάθε πλευράς.
Τα αραβικά κράτη του Κόλπου πιθανότατα θα υποστηρίξουν ότι δεν βιάζονται να ανοίξουν τα Στενά, καθώς διαθέτουν μεγάλα κρατικά επενδυτικά ταμεία που μπορούν να απορροφήσουν το σοκ, ενώ το Ιράν έχει άμεση ανάγκη από ρευστότητα.
Αντίθετα, η Τεχεράνη μπορεί να υποστηρίξει ότι αντέχει περισσότερο... πόνο από τους γείτονές της και ότι κάθε επιπλέον μήνας κλεισίματος προκαλεί μακροπρόθεσμη ζημιά σε πόλεις όπως το Ντουμπάι, το Αμπού Ντάμπι, η Ντόχα και το Ριάντ.
Επιπλέον, η Σαουδική Αραβία διαθέτει αποθέματα για 68 χρόνια με βάση την παραγωγή του 2024.
Ο κόσμος πιθανότατα θα έχει εγκαταλείψει τους υδρογονάνθρακες πολύ πριν εξαντληθούν, πράγμα που σημαίνει ότι κάθε βαρέλι που δεν εξάγεται σήμερα μπορεί να χαθεί για πάντα ως έσοδο.

Εξωτερικοί παράγοντες μπορούν επίσης να επηρεάσουν τις διαπραγματεύσεις.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να δηλώσουν ότι οποιαδήποτε χώρα πληρώνει διόδια στο Ιράν παραβιάζει τις κυρώσεις τους. Το πρόβλημα είναι ότι αν το Hormuz παραμείνει κλειστό, οι τιμές του πετρελαίου θα εκτοξευθούν — κάτι που ο Trump θέλει να αποφύγει.
Αν υποθέσουμε ότι το Ιράν και οι γείτονές του μοιράζονται τα κέρδη ισότιμα, τότε η Τεχεράνη θα μπορούσε να λαμβάνει περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως από διόδια πετρελαιοφόρων και ίσως άλλα 20 δισεκατομμύρια από το φυσικό αέριο.
Αυτό θα έδινε στα αραβικά κράτη ισχυρό κίνητρο να κατασκευάσουν αγωγούς για να ανακατευθύνουν τις ροές των ενεργειακών αγαθών.
Η ταχύτερη και φθηνότερη λύση θα ήταν η ενίσχυση των διαδρομών προς την Ερυθρά Θάλασσα — αν και αυτό δεν εγγυάται ασφαλή διέλευση, εάν οι Ηouthi που ευθυγραμμίζονται με το Ιράν διαταράξουν ξανά τη ναυσιπλοΐα.
Οι αγωγοί πετρελαίου και οι σχετικές λιμενικές υποδομές θα μπορούσαν να κατασκευαστούν μέσα σε τρία έως τέσσερα χρόνια, σύμφωνα με ειδικό του κλάδου.
Για τις πιο εξειδικευμένες υποδομές φυσικού αερίου ίσως απαιτηθεί διπλάσιος χρόνος.
Σε ένα ενδιάμεσο σενάριο, η Τεχεράνη θα μπορούσε να αποσπάσει περίπου 350 δισεκατομμύρια δολάρια από διόδια πετρελαίου και 140 δισεκατομμύρια από το φυσικό αέριο — συνολικά περίπου 490 δισεκατομμύρια — πριν σταματήσει να λειτουργεί αυτή η «μηχανή χρημάτων».

«Ιρανικός OPEC» και το παιχνίδι με την προσφορά

Όλοι αυτοί οι υπολογισμοί βασίζονται στην υπόθεση ότι οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου επιστρέφουν στα προπολεμικά επίπεδα.
Τι θα συνέβαινε όμως αν το Ιράν περιόριζε τις ροές προκειμένου να διατηρήσει τις τιμές υψηλές;
Τα αραβικά κράτη ανησυχούν ότι οι υψηλές τιμές θα ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να στραφούν σε άλλες μορφές ενέργειας – αυτό στη οικονομική διάλεκτο αποκαλείται καταστροφή της ζήτησης.
Επιπλέον, όταν στο παρελθόν ο OPEC, υπό την κυριαρχία της Σαουδικής Αραβίας, επέβαλε περικοπές παραγωγής, ορισμένες χώρες παρήγαγαν περισσότερο από τα συμφωνημένα, γεγονός που έκανε τα μέλη απρόθυμα να περιορίσουν την παραγωγή.
Τα κίνητρα της Τεχεράνης ενδέχεται να είναι διαφορετικά.
Με υψηλότερες τιμές και κέρδη, θα μπορούσε να επιβάλλει μεγαλύτερα τέλη διέλευσης.
Δεδομένου ότι αυτή η «μηχανή χρημάτων» του OPEC θα λειτουργούσε το πολύ για λίγα χρόνια, ίσως δεν ανησυχεί ιδιαίτερα αν οι καταναλωτές απομακρυνθούν από το πετρέλαιο.
Επιπλέον, ο έλεγχος του περάσματος θα της επέτρεπε να επιτηρεί τις εξαγωγές κάθε κράτους.
Από την άλλη πλευρά, το Ιράν έχει λόγους να μην ανεβάσει υπερβολικά τις τιμές, καθώς κάτι τέτοιο θα δυσαρεστούσε ισχυρούς καταναλωτές παγκοσμίως.
Σε αυτή την περίπτωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες —και ίσως ακόμη και ευρωπαϊκές χώρες— θα μπορούσαν να θεωρήσουν ότι δεν έχουν άλλη επιλογή από το να ανοίξουν δια της βίας τα Στενά του Hormuz, όσο δύσκολο κι αν είναι αυτό.
Σε τελική ανάλυση από αυτή την παγίδα στην οποία έχει πέσει ο Trump κερδισμένο θα βγει ο Ιράν και δευτερευόντως η Ρωσία.

www.bankingnews.gr