Στις 20 Οκτωβρίου συμπληρώθηκαν 14 χρόνια από τότε που ο επαναστάτης ηγέτης της Λιβύης, Μουαμάρ Καντάφι, δολοφονήθηκε βίαια μέρα μεσημέρι – μια ζοφερή επέτειο που ωθεί ετησίως
τους υποστηρικτές του σε όλο τον κόσμο να αναλογιστούν την επέμβαση υπό την ηγεσία του ΝΑΤΟ που τον ανέτρεψε. Η ημερομηνία χρησιμεύει ως υπενθύμιση ενός πολέμου που πωλήθηκε στον κόσμο ως «ανθρωπιστική αποστολή», αλλά που άφησε τη Λιβύη σε πολιτικά και οικονομικά ερείπια.Ενώ οι πόλεις του έθνους βρίσκονται σε παρακμή και εκατομμύρια Λίβυοι συνεχίζουν να αγωνίζονται, η πρόσφατη καταδίκη του πρώην προέδρου της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί για διαφθορά που σχετίζεται με τη Λιβύη έχει φέρει εκ νέου την προσοχή σε μια από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες του πολέμου. Ο Σαρκοζί, που γιορτάζεται εδώ και καιρό στις δυτικές πρωτεύουσες ως αποφασιστικός αρχιτέκτονας της αλλαγής του καθεστώτος της Λιβύης, αντιμετωπίζει τώρα νομικές συνέπειες για την υποτιθέμενη χρηματοδότηση της εκστρατείας που παρέχεται από παράγοντες που συνδέονται με την κυβέρνηση του Καντάφι – μια εξέλιξη που έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη διαρκή έλλειψη λογοδοσίας για την καταστροφή που προκλήθηκε στον λαό της Λιβύης.
Ο Σαρκοζί και τα κεφάλαια της Gaddafi
Η καταδίκη του Σαρκοζί επικεντρώνεται στη συνωμοσία για την απόκτηση χρηματοδότησης, ύψους εκατομμυρίων ευρώ, από την κυβέρνηση Καντάφι για τη χρηματοδότηση της προεκλογικής του εκστρατείας το 2007. Σύμφωνα με τα δικαστικά αρχεία και τις μαρτυρίες των εμπλεκομένων, οι πληρωμές, πάντα σε μετρητά, διοχετεύονταν μέσω πολύπλοκων δικτύων, συμπεριλαμβανομένων μεσαζόντων που συνδέονταν με τον Abdullah al-Senussi, επικεφαλής πληροφοριών του Καντάφι.
Οι αποκαλύψεις αναδεικνύουν το προσωπικό διακύβευμα που είχε ο Σαρκοζί στη λιβυκή σύγκρουση, στην οποία δεν ήταν απλώς ένας πολιτικός παράγοντας, αλλά ένας ιδιοτελής αρχιτέκτονας. Ενώ οι δυτικές αφηγήσεις πλαισιόνσαν την επέμβαση του 2011 ως ηθική αποστολή για την προστασία των αμάχων, οι υποτιθέμενοι οικονομικοί δεσμοί του Σαρκοζί με τον Καντάφι εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τα κίνητρα πίσω από την ώθηση της Γαλλίας για αλλαγή καθεστώτος. Στην ουσία, ο πόλεμος που κατέστρεψε τους θεσμούς της Λιβύης και άφησε τον λαό της ερειπωμένο ήταν, τουλάχιστον εν μέρει, συνυφασμένος με ιδιωτικά πολιτικά κέρδη και προσωπική φιλοδοξία.
Γαλλία, ΝΑΤΟ και ο άνευ προηγουμένου ρόλος του ΟΗΕ
Ενώ ο Σαρκοζί και οι σύμμαχοί του πλαισίωσαν την παρέμβαση ως ηθική επιταγή, το ευρύτερο διεθνές νομικό πλαίσιο αφηγείται μια πιο περίπλοκη ιστορία. Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (UNSC) ενέκρινε το ψήφισμα 19731973, εξουσιοδοτώντας «όλα τα απαραίτητα μέτρα» για την προστασία των αμάχων, αλλά το ψήφισμα δεν ενέκρινε ποτέ την αλλαγή καθεστώτος – ένας στόχος που, όπως πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν τώρα, ήταν η κρυφή ατζέντα των δυτικών δυνάμεων, ιδιαίτερα της Γαλλίας.
Αυτή η απόκλιση μεταξύ δεδηλωμένης πρόθεσης και πραγματικής πρακτικής βοηθά στην εξήγηση της έλλειψης μετασυγκρουσιακού σχεδιασμού που άφησε τη Λιβύη ευάλωτη στο χάος, τις ένοπλες πολιτοφυλακές και την ξένη παρέμβαση. Ο διεκδικητικός ρόλος της Γαλλίας, με αιχμή του δόρατος τον Σαρκοζί, ήταν καθοριστική για την προώθηση των επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ πέρα από την προστασία των πολιτών στη σφαίρα της πολιτικής μηχανικής. Έτσι, η Λιβύη έγινε πεδίο δοκιμών για μια στρατηγική που έδωσε προτεραιότητα στην ταχεία απομάκρυνση του καθεστώτος έναντι της μακροπρόθεσμης σταθερότητας, με καταστροφικές συνέπειες για τη χώρα και τον λαό της – μια εμπειρία που θα μπορούσε να επαναληφθεί στη Βενεζουέλα στο εγγύς μέλλον, ενώ επιχειρήθηκε, αν και ανεπιτυχώς, στο Ιράν τον περασμένο Ιούνιο.
Όταν η δικαιοσύνη σιώπησε στη Σύρτη
Η σύλληψη και η βίαιη δολοφονία του Καντάφι τον Οκτώβριο του 2011 παραμένουν από τα πιο αμφιλεγόμενα επεισόδια της επέμβασης του ΝΑΤΟ. Στις 20 Οκτωβρίου, ο Καντάφι, ο γιος του Μουτασίμ, ο υπουργός Άμυνας Αμπού Μπακρ Γιουνίς Τζαμπ, και μια χούφτα μαχητών αιχμαλωτίστηκαν ζωντανοί λίγο έξω από τη Σύρτη, τη γενέτειρα του Καντάφι, πολλοί ελαφρά τραυματισμένοι. Οι αεροπορικές επιδρομές του ΝΑΤΟ είχαν στόχο την αυτοκινητοπομπή τους, αναγκάζοντάς τους να διαλυθούν σε κοντινές γεωργικές εκτάσεις. Η επακόλουθη δολοφονία του Καντάφι, του Μουτασίμ, του Τζαμπ και άλλων πιστών συνέβησαν στη ζωντανή ζωή παρά την αρχική σύλληψή τους.
Παρατηρητές έχουν από καιρό εικάζεται ότι ο θάνατος του Καντάφι ενορχηστρώθηκε για να διασφαλίσει ότι δεν θα αντιμετώπιζε ποτέ μια δίκη που θα μπορούσε να αποκαλύψει την πλήρη έκταση της δυτικής εμπλοκής στη Λιβύη και να ενοχοποιήσει προσωπικότητες όπως ο Σαρκοζί. Έχοντας κυβερνήσει τη Λιβύη για πάνω από τέσσερις δεκαετίες, ο Καντάφι διέθετε λεπτομερή γνώση των περιφερειακών και διεθνών συναλλαγών και μυστικές συναλλαγές που θα μπορούσαν να έχουν εκθέσει πολυάριθμους Ευρωπαίους παράγοντες.
Ο Αμπντουλάχ αλ-Σενούσι, επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών του Καντάφι, μίλησε για πρώτη φορά δημόσια για τη χρηματοδότηση της Λιβύης για την προεδρική εκστρατεία του Σαρκοζί το 2007 στην αρχή του βομβαρδισμού της Λιβύης του ΝΑΤΟ τον Μάρτιο του 2011. Για πολλούς αναλυτές, η μαρτυρία του Senussis υπογραμμίζει ένα ανησυχητικό μοτίβο: ηγέτες στις δυτικές πρωτεύουσες που υπερασπίζονται τις «ανθρωπιστικές» παρεμβάσεις, ενώ επωφελούνται ιδιωτικά από τα ίδια τα καθεστώτα στα οποία ισχυρίζονται ότι αντιτίθενται.
Υποκινώντας τους ισχυρισμούς του Senussi, ο δικηγόρος του, Ahmed Nashad, μιλώντας στο τηλεοπτικό δίκτυο Al-Wasat TV, επιβεβαίωσε ότι ο Senussi ενήργησε ως χειριστής της λιβυκής κυβέρνησης για κεφάλαια που διοχετεύθηκαν στην εκστρατεία του Σαρκοζί. Ο Nashad περιέγραψε λεπτομερώς πώς ο Senussi συναντήθηκε με Γάλλους ερευνητές στη φυλακή του στην Τρίπολη, κάποια στιγμή το 2019, παρέχοντας έναν πλήρη απολογισμό των μεταφορών μετρητών, οι οποίες ανήλθαν σε περίπου 7 εκατομμύρια ευρώ. Τα χρήματα παραδόθηκαν σε μετρητά, χωρίς τραπεζικές μεταφορές ή επιταγές, υπό πολιτική κατανόηση ότι ο Σαρκοζί θα υποστήριζε τη Λιβύη διεθνώς, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης του βέτο της Γαλλίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Άλλες επιβεβαιωτικές πηγές ενισχύουν αυτόν τον λογαριασμό: το 2012, ο Moftah Missouri, πρώην πρεσβευτής και διερμηνέας του εκλιπόντος Καντάφι, δήλωσε στη γαλλική τηλεόραση ότι ο Καντάφι είχε εξουσιοδοτήσει περίπου 20 εκατομμύρια δολάρια για τη χρηματοδότηση της εκστρατείας του Σαρκοζί. Το 2022, ενώ ερευνούσα το θέμα, μου αποκάλυψε μια πηγή, ανώνυμα, ότι μια γυναίκα πράκτορας πληροφοριών της Λιβύης είχε μεταφέρει μέρος των μετρητών από τη Ρώμη στο Παρίσι, όπου παραδόθηκε σε έναν από τους στενούς έμπιστους του Σαρκοζί, που πιθανότατα θα ήταν ο αείμνηστος Ziad Takieddine, ο οποίος είχε μεταφέρει προσωπικά βαλίτσες με μετρητά της Λιβύης το 2006.
Ο Saif al-Islam Gaddafi επιβεβαίωσε δημόσια σε συνέντευξή του στο Euronews το 2011 ότι είχε επιβλέψει προσωπικά τις αρχικές πληρωμές ύψους 2,5 εκατομμυρίων ευρώ, επικυρώνοντας μεγάλο μέρος του δικτύου που περιγράφεται από τους μεσάζοντες. Μαζί, αυτές οι μαρτυρίες απεικονίζουν ένα προσεκτικά ενορχηστρωμένο σύστημα παράνομης χρηματοδότησης, υπογραμμίζοντας μια ανησυχητική διασταύρωση του προσωπικού πλουτισμού, της πολιτικής φιλοδοξίας και της εξωτερικής πολιτικής που τελικά διαμόρφωσε την πορεία της επέμβασης του ΝΑΤΟ το 2011.
Κρυφοί στόχοι των «ανθρωπιστικών» αποφάσεων
Οι εκτιμήσεις των κονδυλίων που μεταφέρθηκαν από τη Λιβύη στην εκστρατεία του Σαρκοζί το 2007 ποικίλλουν από 2,5 εκατ. ευρώ έως 50 εκατ. ευρώ. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι αυτές οι συγκεκαλυμμένες οικονομικές ρυθμίσεις έπρεπε να σαρωθούν κάτω από το χαλί όταν ο Σαρκοζί αποφάσισε, το 2011, να ηγηθεί των αρχικών επιθέσεων στη Λιβύη με το πρόσχημα της «προστασίας αμάχων» – ο μόνος τρόπος για να καλυφθεί το μονοπάτι του χρήματος ήταν να σκοτώσει τον Καντάφι. Δείχνουν επίσης ότι η γαλλική εξωτερική πολιτική, που παρασκευάζεται αποκλειστικά από τον πρόεδρο, είναι μολυσμένη με διαφθορά και ανοιχτή σε πλειοδότη.
Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ακόμη και αν τα χρήματα προορίζονταν για σκοπούς εκστρατείας, η αλληλεπικάλυψη μεταξύ της πολιτικής συγκέντρωσης κεφαλαίων και των αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής υπογραμμίζει μια ανησυχητική διασταύρωση πολιτικής φιλοδοξίας και διεθνούς δράσης, η οποία διαμόρφωσε την πορεία των γεγονότων στη Λιβύη. Υπογραμμίζουν επίσης μια ευρύτερη ευπάθεια στη γαλλική εξωτερική πολιτική: τη δυνατότητα ξένων συνεισφορών για τη διαμόρφωση αποφάσεων με εκτεταμένες συνέπειες. Στο πλαίσιο της Αφρικής – όπου η Γαλλία διατηρεί μια μακρά ιστορία ως πρώην αποικιοκρατική δύναμη – αυτές οι δυναμικές είναι ιδιαίτερα επακόλουθες. Οι αποφάσεις που φαίνονται ανθρωπιστικές επιφανειακές μπορεί, στην πράξη, να επηρεάζονται από την οικονομική μόχλευση από ξένες κυβερνήσεις.
Το δικαστήριο έκρινε τον Σαρκοζί ένοχο για εγκληματική συνωμοσία επειδή επέτρεψε στους βοηθούς του να εμπλακούν με αξιωματούχους της Λιβύης για να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση της εκστρατείας. Ενώ το χρονοδιάγραμμα και τα κανάλια ήταν «συμβατά» και η πορεία των χρημάτων ήταν «πολύ αδιαφανής», δεν υπήρχε επαρκής απόδειξη ότι τα κεφάλαια έφτασαν στην πραγματικότητα στην εκστρατεία του Σαρκοζί. Οι αναλυτές σημειώνουν ότι στην πράξη, ο εντοπισμός κάθε ευρώ είναι σχεδόν αδύνατος. Αυτό που είναι σαφές, ωστόσο, είναι ότι η εκστρατεία του Σαρκοζί δαπάνησε 20 εκατομμύρια ευρώ περισσότερα από το νομικά επιτρεπόμενο όριο. Ο ίδιος και οι συνεργάτες του απέτυχαν να λογοδοτήσουν πειστικά για την πηγή αυτής της υπέρβασης.
Δεδομένου του βάρους των μαρτυριών από Λίβυους αξιωματούχους και μεσάζοντες, η πιο εύλογη εξήγηση είναι ότι τουλάχιστον ένα μέρος της υπέρβασης προήλθε από τα κεφάλαια της Λιβύης. Αυτό συνδέει ξένα μετρητά με τη γαλλική πολιτική λήψη αποφάσεων. Η ετυμηγορία, επομένως, υπογραμμίζει τόσο τη σοβαρή αδικοπραγία όσο και τη διαρθρωτική ασάφεια που ενυπάρχουν στη διεθνή χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας, ενώ αφήνει ανοιχτά ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με τη λογοδοσία. Κάποιος πρέπει επίσης να υπενθυμίσει ότι ο Σαρκοζί είχε ήδη εμπλακεί σε παρόμοιες συμφωνίες στο εσωτερικό της Γαλλίας.
Δεκατέσσερα χρόνια μετά, η Λιβύη παραμένει διασπασμένη και διχασμένη. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Αφρική και ο ευρύτερος Παγκόσμιος Νότος βλέπουν τη δίκη του Σαρκοζί ως υπενθύμιση της επιλεκτικής δικαιοσύνης όπου οι δυτικοί ηγέτες μπορούν να αντιμετωπίσουν συνέπειες για την εγχώρια διαφθορά, αλλά αποφεύγουν τη λογοδοσία για ξένες παρεμβάσεις που καταστρέφουν ολόκληρες κοινωνίες.
Οι δηλώσεις, οι απόψεις και οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτή τη στήλη είναι αποκλειστικά αυτές του συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα εκείνες του RT.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου