ι Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο περιφερειακών εντάσεων, ιδιαίτερα σε περιόδους πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Για πρώτη φορά, ωστόσο, η Κύπρος δέχθηκε επίθεση με drone εντός των Βάσεων,

γεγονός το οποίο καταδεικνύει ότι οι εγκαταστάσεις τους θεωρούνται δυνητικός στόχος και επαναφέρει στο προσκήνιο διαχρονικά ζητήματα ασφάλειας.

Ο αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής και Διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Γιώργος Κέντας, μίλησε στο philenews για τις πρόσφατες εξελίξεις, καθώς και για τον ρόλο των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο.

Αρχικά ανέφερε ότι οι Βάσεις βρίσκονται στην Κύπρο δυνάμει της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης. «Αποτελούν ουσιαστικά τη συνέχιση της αποικιοκρατίας στις περιοχές που παρέμειναν υπό βρετανική κυριαρχία».

Συμπλήρωσε ότι η βρετανική κυριαρχία στις Βάσεις συνιστά κυρίαρχο έδαφος του Ηνωμένου Βασιλείου. «Το έδαφος των Βάσεων δεν δόθηκε ποτέ στον εδαφικό έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παρέμεινε, με βάση το καθεστώς που ίσχυε μετά τη Συνθήκη της Λωζάνης, μέχρι και σήμερα».

Επεσήμανε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία οφείλει να ζητήσει εξηγήσεις από τους Βρετανούς σε σχέση με το ζήτημα της ασφάλειας. «Η παρουσία των Βάσεων δεν μπορεί να θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια της Κύπρου. Δεν είναι δική μας αρμοδιότητα το τι πράττουν οι Άγγλοι εντός των Βάσεων, όμως, οφείλουμε να ζητούμε εξηγήσεις για ενέργειες που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των Κυπρίων που διαμένουν σε περιοχές υπό τον έλεγχο των Βρετανικών Βάσεων».

Οι φορές που οι Βρετανικές Βάσεις βρέθηκαν στο στόχαστρο

Ο κ. Κέντας εξήγησε ότι οι Βρετανικές Βάσεις βρέθηκαν πολλές φορές στο στόχαστρο στο παρελθόν, χωρίς ωστόσο να πραγματοποιηθεί επίθεση. «Οι Βάσεις ήταν στο στόχαστρο και στον πρώτο πόλεμο στο Ιράκ, το 1991, καθώς και πολύ πιο έντονα το 2003. Επίσης, στο πλαίσιο του πολέμου στη Συρία, βρέθηκαν ξανά στο στόχαστρο και είχε δημιουργηθεί αντιπυραυλική και αντιαεροπορική ασπίδα, ώστε να αποτραπεί ένα ενδεχόμενο πλήγμα, όπως αυτό που τελικά σημειώθηκε τα ξημερώματα σήμερα».

Επιπρόσθετα, ανέφερε ότι πρέπει να ζητηθούν εξηγήσεις για το γεγονός ότι έφτασε στην Κύπρο drone, το οποίο ταξίδεψε 300 μίλια από το Ιράν. «Να μας πουν τι μέτρα έλαβαν για να μας προστατεύσουν».

Εξήγησε ότι, με βάση δηλώσεις του Βρετανού Υπουργού Εξωτερικών, υπήρχε γνώση πως οι Βάσεις στην Κύπρο αποτελούσαν στόχο του Ιράν. «Το ερώτημα είναι αν έλαβαν σοβαρά υπόψη αυτή την απειλή, ποια μέτρα έλαβαν και αν υπήρξε σχετική ενημέρωση προς την Κυπριακή Δημοκρατία».

Η πρώτη φορά που η Κύπρος δέχθηκε επίθεση και το άρθρο 3 της Συνθήκης Εγγυήσεως

Στη συνέχεια, ο κ. Κέντας επεσήμανε ότι στο παρελθόν η Κύπρος δέχθηκε επίθεση στο πλαίσιο περιφερειακής σύρραξης. «Αυτό συνέβη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν γερμανικά βομβαρδιστικά αεροσκάφη βομβάρδισαν την Κύπρο. Και τότε η Κύπρος τελούσε υπό βρετανική αποικιακή κυριαρχία», ανέφερε. Υπογράμμισε ότι οι Βρετανοί υποστηρίζουν πως η παρουσία των Βάσεων ενισχύει την ασφάλεια της Κύπρου.

Ακόμη, αναφέρθηκε στη Συνθήκη Εγγυήσεως και ειδικότερα στο άρθρο 3, το οποίο, όπως είπε, καθίσταται για πρώτη φορά επίκαιρο μετά την επίθεση που δέχθηκαν οι Βάσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το παράδοξο της Συνθήκης Εγγυήσεως του 1960, της οποίας το άρθρο 3 προβλέπει υποχρέωση των συμβαλλομένων μερών—συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας— να εγγυώνται την ακεραιότητα και τα δικαιώματα του Ηνωμένου Βασιλείου στην επικράτεια των βάσεων. Ενώ η διάταξη αυτή θεσπίστηκε έναντι ενδεχόμενων εσωτερικών αμφισβητήσεων, σήμερα αποκτά πρακτική σημασία υπό συνθήκες πραγματικής εξωτερικής απειλής, η οποία επηρεάζει και την Κυπριακή Δημοκρατία. Δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει επίκλησή της Συνθήκης Εγγυήσεως προκειμένου να εμφανιστεί ως ενδιαφερόμενο μέρος στις εξελίξεις.

Υπό τα δεδομένα αυτά, καθίσταται αναγκαία η διατύπωση αυστηρών διπλωματικών παραστάσεων εκ μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας, ώστε η λειτουργία των βρετανικών βάσεων να μην μετατρέπεται σε παράγοντα αποσταθεροποίησης ή κινδύνου για την ασφάλεια και τη σταθερότητα του κυπριακού κράτους.

Καταληκτικά, σημείωσε ότι οι Βρετανοί βρίσκονται στην Κύπρο δυνάμει επιβολής. «Η παρουσία τους δεν πρέπει να θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των κατοίκων της χώρας, ούτε την οικονομία».